Pierwszy w historii Międzynarodowy Booker dla powieści z Tajwanu

Po raz pierwszy w historii prestiżowa nagroda literacka Międzynarodowego Bookera trafiła do autorki z Tajwanu. Jury uhonorowało we wtorek „Taiwan Travelouge” Yang Shuang-zi.

Pierwszy w historii Międzynarodowy Booker dla powieści z Tajwanu

„Błyszczący przykład subtelnej, wielowarstwowej i pełnej przepychu narracji” - uzasadniła werdykt przewodnicząca jury, Natasha Brown.

Według krytyka miesięcznika „Times Literary Supplement”, Chistophera Shrimptona to „bardzo sympatyczna, momentami intrygująca, a często też irytująca powieść historyczna połączona z historią o zakazanej miłości”.

Rok 1938; autorka, Aoyama Chizuko przypływa z Nagasaki na Tajwan, który był wówczas japońską kolonią. Jej cel to stworzyć kulinarny dziennik podróży. Kobiecie towarzyszy tłumaczka, Chizuru. Tak zaczyna się opowieść odmierzana kolejnymi podróżami, rozmowami między bohaterkami i potrawami. Każdy rozdział skupia się na innym daniu.

Szefowa jury stwierdziła, że autorce udała się „nie lada sztuka” - połączenie romansu i przenikliwej powieści postkolonialnej.

„Niektórzy uważają, że literatura i sztuka muszą być oddzielone od polityki. Sądzę jednak, że literatury nie sposób oddzielić od gruntu, na którym wyrosła” - powiedziała pisarka, odbierając nagrodę podczas uroczystości w londyńskiej galerii Tate Modern.

Dodała, że jej powieść wpisuje się w tradycję literatury Tajwanu z ciągle powracającymi pytaniami: „Jakiej przyszłości chcą mieszkańcy Tajwanu? Jakim narodem chcą być?”.

International Booker to nagroda podwójna. Dostają ją zarówno autorzy, jak i tłumacze. Autorką przekładu „Taiwan Travelouge” jest Lin King, Amerykanka tajwańskiego pochodzenia.

W tym kontekście dodatkowego znaczenia nabiera zabieg narracyjny Yang Shuang-zi. Zaraz na początku książki dowiadujemy się bowiem, że czytamy rzekomo… mandaryński przekład japońskich zapisków głównej bohaterki. Efekt? Fikcyjna tłumaczka dodaje na przykład przypisy do zdań stworzonych przez równie fikcyjną autorkę. Dochodzi do tego jednak kolejna warstwa, bo swoje przypisy dokłada… prawdziwa tłumaczka, czyli Ling King.

Yang Shuang-zi ma 41 lat. „Taiwan Travelouge” to jej pierwsza powieść przetłumaczona na język angielski. Pisze też eseje, tworzy mangi, a nawet scenariusze gier wideo.

Lin King urodziła się w 1993 roku. Mieszka w Tajpej i Nowym Jorku. Oprócz książek tłumaczy też powieści graficzne oraz pisze opowiadania.

Krótka lista tytułów, spośród których jury wyłoniło zwycięzcę, zawierała sześć pozycji, które powstały w językach: bułgarskim, francuskim, mandaryńskim, niemieckim i portugalskim.

Międzynarodowa Nagroda Bookera przyznawana jest od 2005 r., a w obecnej formie - od dekady. Otrzymują je powieści nieanglojęzyczne, których przekład ukazał się w Zjednoczonym Królestwie lub Irlandii. Zwycięzcy - autor i tłumacz - otrzymują po 25 tys. funtów.

W 2018 r. Międzynarodowego Bookera zdobyły Olga Tokarczuk i tłumaczka Jennifer Croft za „Flights” czyli „Biegunów”.

Z Londynu Adam Dąbrowski

PAP