Biennale Sztuki w Wenecji jest jednym z najważniejszych wydarzeń kulturalnych na świecie. Słynie z wyznaczania kierunków debaty społecznej, kształtuje historię sztuki i prowokuje, testując jej granice. Od 1895 r. Biennale zwiększa rozpoznawalność artystów, a prezentowane na niej narodowe pawilony działają jak „ambasady sztuki”. Wydarzenie można nazwać „barometrem świata” - pokazuje, czym żyje globalna kultura. W tym roku ma zostać zaprezentowanych łącznie 100 pawilonów narodowych.
Koncepcja tej edycji została przygotowana przez Koyo Kouoh, kameruńsko-szwajcarską kuratorkę sztuki. Pełniła funkcję dyrektorki wykonawczej i głównej kuratorki Zeitz Museum of Contemporary Art Africa w Kapsztadzie w Republice Południowej Afryki. W 2025 r. Kouoh zmarła w wieku 57 lat. Biennale zostanie jednak zrealizowane zgodnie z jej projektem i oryginalną wizją, przy pełnym wsparciu jej rodziny. Organizatorzy postanowili zorganizować wystawę, „mając na celu zachowanie, uwydatnienie i szerokie rozpowszechnienie jej idei oraz pracy, którą z takim oddaniem wykonywała do samego końca” - napisano na stronie Biennale. Hasło przewodnie tegorocznego Biennale - „In Minor Keys” („W tonacji molowej”) - odnosi się do patrzenia na sztukę poprzez to, co bardziej subtelne i niedominujące. Nawiązuje do terminologii muzycznej, przywołując refleksyjny i melancholijny nastrój. Tym hasłem kuratorka zaprasza publiczność do odbioru sztuki w sposób wrażliwy, proponuje odejście od „głośnych” narracji, monumentalizmu i jednoznaczności na rzecz wielogłosu, „strojenia się” na inne częstotliwości - te, które zazwyczaj pozostają w tle. Uwrażliwia na niuanse, detale i emocje.
Podczas poprzedniej edycji, w 2024 r., Złotego Lwa w kategorii najlepszy pawilon narodowy otrzymała Australia za projekt „kin and kin”. Była to instalacja przedstawiająca monumentalne drzewo genealogiczne wykonane kredą na czarnych ścianach i suficie odwołujące się do 65 tys. lat historii Pierwszych Narodów. Cała wystawa wywoływała refleksje nad odpowiedzialnością wobec przeszłości.
Specjalne wyróżnienie przyznano Republice Kosowa za „Echoing Silences of Metal and Skin”. Złoty Lew dla najlepszego uczestnika Międzynarodowej Wystawy powędrował do Mataaho Collective (z Nowej Zelandii), a Srebrny Lew dla obiecującego młodego uczestnika Międzynarodowej Wystawy do Karimahy Ashadu (z Wielkiej Brytanii). Jury postanowiło wyróżnić także Samię Halaby (Palestyna) i La Choli Poblete (Argentyna). Złote Lwy za całokształt twórczości trafiły do pochodzącej z Włoch brazylijskiej artystki Anny Marii Maiolino oraz mieszkającej w Paryżu tureckiej twórczyni Nil Yalter.
Z powodu podania się do dymisji całego międzynarodowego jury Biennale ustanowiono dwie nowe nagrody pod nazwą Lwy Zwiedzających - to goście przybywający na tereny światowej wystawy będą mogli wziąć udział w głosowaniu i wskazać swoich faworytów. Tym samym w tym roku nie zostanie przyznany Złoty i Srebrny Lew. Uroczystość wręczania nagród przeniesiono na 22 listopada, czyli ostatni dzień imprezy. W tym roku, z powodu śmierci Koyo Kouoh, nie zostanie przyznany także Złoty Lew za całokształt twórczości.
Wystawy oraz wydarzenia towarzyszące Biennale Sztuki mają miejsce zarówno w pawilonach w Giardini i Arsenale, jak i w historycznym centrum Wenecji. Wystawy koncentrują się jednak głównie we wschodniej części miasta. Im dalej od Arsenału - dzielnicy Castello - tym mniejsza obecność treści związanych z wydarzeniem.
61. Międzynarodowa Wystawa Sztuki – La Biennale di Venezia odbywa się od 9 maja do 22 listopada w Wenecji. Polska Agencja Prasowa jest patronem medialnym wystawy w Pawilonie Polskim.
Zuzanna Piwek
