Połączone zespoły Filharmonii Narodowej oraz soliści: wiolonczelista Nicolas Altstaedt, sopranistki - Ewa Vesin i Sylwia Olszyńska oraz mezzosopranistka Agata Schmidt i baryton Hubert Zapiór wystąpią pod batutą Krzysztofa Urbańskiego, dyrektora artystycznego FN. Za przygotowanie Chóru FN odpowiada Bartosz Michałowski.
W pierwszej części wieczoru wykonane zostaną dwa dzieła Karola Szymanowskiego: „Veni Creator” i „Stabat Mater”.
„Veni Creator” op.57 – hymn na sopran, chór mieszany, orkiestrę i organy do słów Stanisława Wyspiańskiego powstał w 1930 r. Karol Szymanowski napisał utwór w związku z otwarciem Wyższej Szkoły Muzycznej w Warszawie (obecnie Uniwersytet Muzyczny Fryderyka Chopina). Kompozytor miał objąć stanowisko rektora tej placówki. Prawykonanie „Veni Creator” odbyło się 7 listopada 1930 r. w Filharmonii Narodowej. Dyrygował wówczas Grzegorz Fitelberg.
Kantata „Stabat Mater” jest jednym z najważniejszych dzieł Karola Szymanowskiego. Skomponowana została w latach 1925-1926 na zamówienie Bronisława Krystalla, który requiem pragnął oddać cześć zmarłej żonie, skrzypaczce Izabelli Krystallowej.
Dzieło to powstało w późnym okresie twórczości kompozytora, w czasie szczególnych zainteresowań Szymanowskiego muzyką ludową, zwłaszcza tą związaną z Podhalem i Kurpiami.
- Oba utwory „Stabat Mater” i „Veni Creator” są ze sobą powiązane stylistycznie i należą do tego samego nurtu twórczości, zwanego powszechnie „narodowym” – zaznacza w omówieniu koncertu muzykolog Robert Losiak.
W drugiej części wieczoru publiczność będzie miała okazję wysłuchać II Koncertu wiolonczelowego Grażyny Bacewicz.
Dzieło powstałe w 1963 roku jest świadectwem zaskakującej przemiany stylu wybitnej kompozytorki; Bacewicz wyraźnie nawiązuje do w tym utworze do rozwijającego się w latach 60. nurtu awangardowego zwanego sonoryzmem. Koncentrował się on na eksperymentach w zakresie tzw. czystego brzmienia.
- Dzieło eksponuje nieoczywiste i zaskakujące brzmienia orkiestry w formie mozaikowo zestawionych plam barwnych, podczas gdy partia wiolonczeli, według słów kompozytorki „jest nitką wiążącą całą muzykę w jakiś nadrzędny sens” – charakteryzuje utwór Losiak.
W finale koncertu wykonany zostanie poemat symfoniczny „Krzesany”. Jest to kompozycja najbardziej rozpoznawalna i najsilniej kojarzona z jej twórcą – Wojciechem Kilarem. Niedługo po powstaniu utwór obwołany został sztandarowym dziełem nowego nurtu muzyki polskiej, już nie tak radykalnie eksperymentalnej. Prawykonanie „Krzesanego”, powstałego w lipcu 1974 r., odbyło się we wrześniu tego samego roku podczas Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Współczesnej „Warszawska Jesień”.
„Krzesany” jest żywiołowym i barwnym dziełem silnie związanym z muzyką podhalańską.
„Krzesany” wraz z „Kościelcem”, „Siwą mgłą” i „Orawą” stanowi tzw. tryptyk tatrzański; w utworach tych kompozytor zastosował skale góralskie, taneczne rytmy oraz charakterystyczny sposób gry na instrumentach podhalańskich. Są to utwory zawsze oczekiwane i entuzjastycznie przyjmowane przez publiczność.
Koncert inauguracyjny odbędzie się 2 i 3 października w Sali Koncertowej Filharmonii Narodowej w Warszawie.
Anna Bernat
