Dom Spotkań z Historią prezentuje: MIASTO W KINIE. KINO W MIEŚCIE - filmowa podróż przez Warszawę i dzieje kina.
W 2026 roku świętujemy 130 rocznicę pierwszych pokazów kinematograficznych na ziemiach polskich. To doskonała okazja, aby opowiedzieć dzieje kina i obsadzić Warszawę w pierwszoplanowej roli. W tym ujęciu stolica będzie sceną dla pionierów i wynalazców, właścicieli kinematografów, wizjonerów i przedsiębiorców, budujących pierwsze filmowe imperia, a także dla gwiazd kina oraz warszawskiej publiczności.
To filmowa podróż, w której kinowy projektor stanie się…wehikułem czasu.
18 lipca 1896 roku, nieznany dziś z imienia i nazwiska, przejezdny przedsiębiorca po raz pierwszy pokazał w Warszawie ożywione fotografie. Afisze i ogłoszenia anonsowały cud XIX stulecia i niebywałą nowość KINEMATOGRAF EDISONA – TEATR ŻYWYCH FOTOGRAFII. Pokaz odbył się w Sali Resursy Obywatelskiej przy Krakowskim Przedmieściu 64. Kolejny seans żywych fotografii miał miejsce w Krakowie 14 listopada, a niespełna 10 dni później „sensacyjny wynalazek teraźniejszości zobaczyli po raz pierwszy mieszkańcy Poznania.
W pierwszym spotkaniu cyklu, pt. „Kino. Przewińmy do początku. Społeczno-kulturowe konteksty narodzin filmu”, Małgorzata Hendrykowska zabierze nas do czasów, w których fotografie stają się żywe, a widowisko — kinematograficzne.
9.02.2026, g. 18:00, Dom Spotkań z Historią w Warszawie, ulica Karowa 20, Wstęp wolny
Na przełomie stuleci Warszawa dynamicznie się rozwija. Przemysł i rozwój handlu sprawiają, że do stolicy ciągną tłumy, które po tygodniu ciężkiej pracy szukają miłej i niezbyt wymagającej rozrywki. Chętnie wybierają cyrk i teatry ogródkowe. Dla tysięcy przybyłych do Warszawy mieszkańców (w zdecydowanej większości analfabetów), nośnikiem informacji staje się obraz (fotografia, pocztówki, ilustracje). Furorę robią widowiska optyczne (panoramy, latarnie magiczne czy fotoplastykony). Ludność napływowa, wychowana na jarmarkach pokazujących różne osobliwości świata (kobietę z brodą czy kulę akustyczną) szuka silnych wrażeń i jest ciekawa świata.
W takich właśnie okolicznościach, pisze Małgorzata Hendrykowska w książce „Śladami tamtych cieni”, rodzi się kino. „W świecie stworzonym przez panoramy i pocztówki (…) teatr mieszczański, widowisko cyrkowe, wodewil i variete”.
Kiedy na ziemiach polskich pojawił się wynalazek kinematografu i jak pod jego wpływem zmieniała się kultura i obyczaje? Jaka była tematyka pierwszych filmów i jak wpływały one na wyobrażenie polskiego widza o świecie? Jakie z kinematografem wiązano nadzieje?
Prof. dr hab. Małgorzata Hendrykowska historyk filmu i kultury popularnej przełomu XIX i XX wieku widzianej z perspektywy życia codziennego.
Autorka licznych artykułów naukowych i książek o tematyce filmowej m.in. „Śladami tamtych cieni. Film w kulturze polskiej przełomu stuleci (1895-1914)” (Oficyna Wydawnicza Book Service Sp. z o.o., 1993) – Nagroda Przewodniczącego Komitetu Kinematografii „Laterna Magica” dla najlepszej książki filmowej; monografii „Smosarska” (Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, 2007) – nominacja do Nagrody im. Jana Długosza; syntezy historycznej „Historia polskiego filmu dokumentalnego (1896-1944)” (Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, 2015) – Nagroda Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej; monografii filmowych z serii „Klasyka Kina”: „Szpital Przemienienia” (Wydawnictwo Naukowe UAM, 2017) oraz „Podróż na Księżyc” (Wydawnictwo Naukowe UAM, 2023).
W roku 2000 wspólnie z Markiem Hendrykowskim odnalazła we francuskim archiwum filmowym w Bois d’Arcy najstarszy z zachowanych dotąd polskich filmów „Pruską kulturę” (1908).
Autorką koncepcji cyklu spotkań „Miasto w kinie. Kino w mieście” i prowadzącą jest dziennikarka RMF Classic Ula Urzędowska.
Dom Spotkań z Historią. Warszawa, ulica Karowa 20. Wstęp wolny
MIASTO W KINIE. KINO W MIEŚCIE – zarezerwuj daty!
19.02.2026, g. 18:00 Kino. Przewińmy do początku. Społeczno-kulturowe konteksty narodzin filmu | Małgorzata Hendrykowska
26.03.2026, g. 18:00 Kino. Ujęcia pierwsze. Pionierzy, wizjonerzy i wynalazcy | Andrzej Bukowiecki
23.04.2026, g. 18:00 „Rozkosz”, „Czary” i „Colosseum”. Panorama warszawskich iluzjonów | Katarzyna Czajka-Kominiarczuk
21.05.2026, g. 18:00 Sfinks bez zagadek. Filmowe imperium Aleksandra Hertza | Faustyna Toeplitz-Cieślak, Izabela Żukowska
18.06.2026, g. 18:00 Pola Negri. Narodziny gwiazdy | Katarzyna Wajda
17.09.2026, g. 18:00 Między ciszą a kliszą. Akompaniament kina niemego | Filip Presseisen
