Dom Spotkań z Historią prezentuje: MIASTO W KINIE. KINO W MIEŚCIE - filmowa podróż przez Warszawę i dzieje kina.
W 2026 roku świętujemy 130 rocznicę pierwszych pokazów kinematograficznych na ziemiach polskich. To doskonała okazja, aby opowiedzieć dzieje kina i obsadzić Warszawę w pierwszoplanowej roli. W tym ujęciu stolica będzie sceną dla pionierów i wynalazców, właścicieli kinematografów, wizjonerów i przedsiębiorców, budujących pierwsze filmowe imperia, a także dla gwiazd kina oraz warszawskiej publiczności.
To filmowa podróż, w której kinowy projektor stanie się…wehikułem czasu.
18 lipca 1896 roku, nieznany dziś z imienia i nazwiska, przejezdny przedsiębiorca po raz pierwszy pokazał w Warszawie ożywione fotografie. Afisze i ogłoszenia anonsowały cud XIX stulecia i niebywałą nowość KINEMATOGRAF EDISONA – TEATR ŻYWYCH FOTOGRAFII. Pokaz odbył się w Sali Resursy Obywatelskiej przy Krakowskim Przedmieściu 64. Kolejny seans żywych fotografii miał miejsce w Krakowie 14 listopada, a niespełna 10 dni później „sensacyjny wynalazek teraźniejszości zobaczyli po raz pierwszy mieszkańcy Poznania.
Najbliższe spotkanie cyklu poświęcone będzie pionierom, wizjonerom i wynalazcom.
26.03.2026, g. 18:00 Kino.Ujęcia pierwsze. Pionierzy, wizjonerzy i wynalazcy I Andrzej Bukowiecki
„Panowie, ten człowiek jest pierwszy w kinematografii, ja jestem drugi” – miał powiedzieć o Kazimierzu Prószyńskim sam Louis Lumière podczas posiedzenia Francuskiej Akademii Nauk.
„Gdyby Prószyński urodził się pod szczęśliwą gwiazdą, to jego pleograf zastąpiłby nazwę kinematografu i mówilibyśmy dziś wraz z milionami ludzi o światowej pleografii, a nie kinematografii” – pisał poeta, krytyk literacki i filmowy Anatol Stern.
Bohaterem i prawdziwą gwiazdą spotkania będzie urodzony w Warszawie Kazimierz Prószyński. Niestrudzony wynalazca, walczący o jakość i dostępność swoich prac. Twórca PLEOGRAFU czy AEROSKOPU – pierwszej kamery umożliwiającej stabilne filmowanie „z ręki”. „Przypuszczalnie jednym z pierwszych filmów nakręconych rewelacyjnym aparatem Prószyńskiego był reportaż z koronacji króla Jerzego V” – pisze w monografii wynalazcy w wydawnictwie „Sto lat polskiego filmu” Andrzej Bukowiecki.
Wynalazki i wyobraźnia Kazimierza Prószyńskiego zdecydowanie wyprzedzały epokę. Był on inicjatorem bodaj pierwszego w dziejach teatru triku sceniczno-filmowego („Walkiria” Teatr Wielki w Warszawie, rok 1903) i reklam świetlnych w stolicy. Te ostatnie, usytuowane na Placu Teatralnym i na Dworcu Wiedeńskim, budziły zachwyt mieszkańców stolicy.
W drugim spotkaniu cyklu MIASTO W KINIE. KINO W MIEŚCIE sylwetki pionierów i wynalazców naświetli ANDRZEJ BUKOWIECKI.
Andrzej Bukowiecki (ur. 1955, mieszka w Warszawie) – absolwent filmoznawstwa na Uniwersytecie Łódzkim i Podyplomowego Studium Wiedzy o Filmie w Szkole Filmowej w Łodzi. W latach 1984–2020 pracownik, a w latach 2011–2020 – dyrektor Domu Sztuki na warszawskim Ursynowie. W placówce tej przez 36 lat upowszechniał kulturę filmową.
Członek Stowarzyszenia Filmowców Polskich i Polskiej Akademii Filmowej. Były ekspert PISF d.s. scenariuszy.
Od 1985 r. działacz Dyskusyjnych Klubów Filmowych. Prelegent w warszawskich kinach studyjnych: Dom Sztuki, Iluzjon i Kultura. Były wieloletni wykładowca historii filmu na UMFC w Warszawie. Nauczyciel historii filmu w VII L.O. im. Juliusza Słowackiego w Warszawie. Wykłada również w Akademii Polskiego Filmu.
Teksty o tematyce filmowej publikuje min. w „Magazynie Filmowym SFP”. Autor m.in. monografii Kazimierza Prószyńskiego w wydawnictwie „Sto lat polskiego filmu. Część pierwsza: Początki” (Polski Instytut Sztuki Filmowej, Warszawa 2008), współautor (z dr Rafałem Marszałkiem) albumu „100 lat polskiego filmu. 1908–2008” (Polski Instytut Sztuki Filmowej, Warszawa 2008). W roku 2020 został laureatem Nagrody ZAIKS-u im. Krzysztofa Teodora Toeplitza za osiągnięcia w publicystyce filmowej.
Autorką koncepcji cyklu spotkań „Miasto w kinie. Kino w mieście” i prowadzącą jest dziennikarka RMF Classic Ula Urzędowska.
Dom Spotkań z Historią. Warszawa, ulica Karowa 20. Wstęp wolny
MIASTO W KINIE. KINO W MIEŚCIE – zarezerwuj daty!
26.03.2026, g. 18:00 Kino. Ujęcia pierwsze. Pionierzy, wizjonerzy i wynalazcy | Andrzej Bukowiecki
23.04.2026, g. 18:00 „Rozkosz”, „Czary” i „Colosseum”. Panorama warszawskich iluzjonów | Katarzyna Czajka-Kominiarczuk
21.05.2026, g. 18:00 Sfinks bez zagadek. Filmowe imperium Aleksandra Hertza | Faustyna Toeplitz-Cieślak, Izabela Żukowska
18.06.2026, g. 18:00 Pola Negri. Narodziny gwiazdy | Katarzyna Wajda
17.09.2026, g. 18:00 Między ciszą a kliszą. Akompaniament kina niemego | Filip Presseisen
