Encyklopedia muzyki RMF Classic

Początkowa litera hasła w Encyklopedii:

WEBERN ANTON

Webern Anton , ur. 3 XII 1883, Wiedeń, zm. 15 IX 1945, Mittersill, kompozytor austr., także dyrygent i pedagog muzyczny. Naukę muzyki rozpoczął 1893 u E. Komauera w Klagenfurcie; 1902–06 odbył studia muzykologiczne u G. Adlera na uniw. w Wiedniu, uwieńczone doktoratem; 1904–08 studiował tamże kompozycję pod kierunkiem A. Schönberga. Od 1906 działał jako dyrygent; 1908–20 był kapelmistrzem teatrów: w Bad Ischl, Wiedniu, Cieplicach, Gdańsku, Szczecinie i Pradze. Po zakończeniu I wojny świat. pracował gł. w Wiedniu, kierując chórami robotniczymi, nauczając oraz prowadząc koncerty muzyki współcz. (organizowane przez zał. przez Schönberga Verein für Musikalische Privataufführungen — towarzystwo prywatnych wykonań muz.) i koncerty dla robotników (1923–34); występował też poza granicami, gł. w Anglii, Szwajcarii, Niemczech i Hiszpanii; 1927 został stałym dyrygentem radia austr.; po aneksji Austrii przez Niemcy — wskutek wydanego mu zakazu działalności publicznej, poświęcił się kompozycji oraz prywatnej pracy pedag.; pod koniec II wojny świat. opuścił Mödling i przeniósł się do Mittersill k. Salzburga, gdzie zginął po ustaniu działań wojennych, zastrzelony przypadkowo przez amer. żołnierza. W. był, wraz z Schönbergiem i A. Bergiem, gł. przedstawicielem wiedeńskiej szkoły dodekafonicznej. Jego twórczość, stosunkowo niewielka (licząca 31 opusów), lecz oryginalna i odkrywcza, za życia kompozytora byłą prawie nie znana, stała się punktem zwrotnym w muzyce eur. 2. poł. XX w., spowodowała rewolucję w myśleniu kompozytorskim, stworzyła fundament serializmu. W. zautonomizował w swych utworach podstawowe wyznaczniki muz., takie jak: melodia, harmonia, rytm, dynamika, artykulacja, i ukazał ich nieznane siły formotwórcze; rozbił jedność struktury melodycznej przez stworzenie (wraz z Schönbergiem) tzw. melodii barw dźwiękowych (niem. Klangfarbenmelodie ), co doprowadziło do powstania techniki brzmień izolowanych, tzw. punktualizmu; operował najczęściej seriami złożonymi z 2–3 członów ( dodekafonia, seria); w dziedzinie harmoniki dokonał przewartościowania współbrzmień, wysuwając na pierwszy plan współbrzmienia o dużej intensywności (septymy wielkie, sekundy małe, tryton). Utwory W. mają na ogół niewielkie rozmiary czasowe i obsadowe, często odznaczają się aforystycznym charakterem; dominują kompozycje kameralne (Kwintet na 2 skrzypiec, altówkę, wiolonczelę i fortepian 1907, 5 Utworów na kwartet smyczkowy 1909, 4 Utwory na skrzypce i fortepian 1910, 6 Bagatel na kwartet smyczkowy 1913, 3 Małe utwory na wiolonczelę i fortepian 1914, Trio smyczkowe 1927, Kwartet na skrzypce, klarnet, saksofon i fortepian 1930, Wariacje fortepianowe 1936, Kwartet smyczkowy 1938) oraz utwory wokalne i wokalno-instrumentalne (Entflieht auf leichten Kähnen na chór a cappella 1908, 20 pieśni na głos i fortepian z 1908–35; 20 pieśni na głos i instrumenty z 1912–25, także 5 Kanonów na sopran, klarnet i basklarnet 1924, 3 Teksty ludowe na sopran i instrumenty 1924, 2 Pieśni na chór lub kwartet wokalny i instrumenty 1926); z utworów na większe zespoły: Passacaglia na orkiestrę (1908), 6 Utworów (1910) i 5 Utworów na orkiestrę (1913), Symfonia na małą orkiestrę (1928), Koncert na 9 instrumentów (1934), Das Augenlicht na chór i orkiestrę (1935), I Kantata na sopran, chór i orkiestrę (1939), Wariacje na orkiestrę (1940), II Kantata na sopran, bas, chór i orkiestrę (1943); ponadto opracowania utworów J.S. Bacha, F. Schuberta i Schönberga.

Encyklopedia muzyki PWN © Wydawnictwo Naukowe PWN

Popularne hasła w Encyklopedii:

  • 20:14 Ralph Vaughan Williams Fantazja na temat Thomasa Tallisa
  • 20:23 Matt Dusk The Best Is Yet To Come
  • 20:26 Alexandre Desplat The Rehearsal
  • zobacz cały repertuar »
  • Notowanie: 293, Sunday, 20 October 2019
  • 1
    Henry Mancini / Audrey Hepburn
    Śniadanie u Tiffaniego
    Moon River
  • 2
    Kortez
    Kamerdyner
    Stare drzewa
  • 3
    John Barry
    Tańczący z wilkami
    The John Dunbar Theme
  • Zobacz całe notowanie »
Korzystanie z serwisu oznacza akceptację Regulaminu. Polityka Cookies. Prywatność. Copyright © 2019 RMF Classic