Encyklopedia muzyki RMF Classic

Początkowa litera hasła w Encyklopedii:

WAGNER

Wagner Richard, ur. 22 V 1813, Lipsk, zm. 13 II 1883, Wenecja, dramatu muzycznego. Życie Kompozycji uczył się u Ch.G. Müllera, 1830 dostał się do Thomasschule w Lipsku, następnie na tamtejszym uniwersytecie studiował kontrapunkt u Ch.T. Weinliga. Interesował się też teatrem (jego ojczym, L. Geyer, był aktorem). Rozpoczął działalność jako dyrygent i dyrektor muzyczny w teatrach niemieckich: 1835 w Magdeburgu, następnie w Królewcu i Rydze. W 1839–41 przebywał w Paryżu, gdzie nawiązał kontakty z muzykami, m.in. G. Meyerbeerem, H. Berliozem i F. Lisztem, z którym połączyła go później przyjaźń. Skomponował tam pierwsze dzieło dramatyczne do własnego libretta, operę Holender tułacz . W 1842–49 był dyrygentem w Operze Królewskiej w Dreźnie. Jako uczestnik stłumionego tamże 1849 powstania majowego musiał emigrować do Szwajcarii (sympatię dla ruchów wolnościowych objawił już wcześniej, komponując 1836 uwerturę Polonia ). W Zurychu, gdzie się osiedlił, napisał kilka dzieł filozoficzno-teoretycznych, teorię dramatu muzycznego oraz część tetralogii Pierścień Nibelunga ; 1857 rozpoczął pracę nad Tristanem i Izoldą ; 1858 wystawił w Paryżu Tannhäusera . Po ogłoszeniu amnestii powrócił 1861 do Niemiec. Wspierany przez króla bawarskiego, Ludwika II, 1865 został na dworze w Monachium pianistą, a 1867 dyrygentem teatru. Zbliżył się tam do córki Liszta, Cosimy (wówczas żony pianisty i dyrygenta, H. von Bülowa), którą 1870 poślubił. W Monachium odbyły się premiery: 1868 Śpiewaków norymberskich, 1869 Złota Renu, 1870 Walkirii . Duży wpływ na poglądy filozoficzne W. wywarła w tym okresie przyjaźń z F. Nietzschem. W 1872 artysta przeniósł się do Bayreuth, gdzie dzięki pomocy finansowej Ludwika II i grona przyjaciół rozpoczął budowę teatru przeznaczonego do wykonań jego dramatów muzycznych; na otwarcie gmachu 1876 wykonano tetralogię Pierścień Nibelunga (Złoto Renu, komponowane 1853–54, Walkiria 1854–56, Siegfried 1851–69 i Zmierzch bogów 1850–74). Główne dzieła sceniczne Główne miejsce w dorobku kompozytorskim W. zajmują dzieła sceniczne. Pierwszy okres jego twórczości zamyka się operą Rienzi (1838–40), napisaną w stylu heroicznej opery francuskiej; w drugim okresie W. nawiązywał do tradycji niemieckiej opery romantycznej C.M. von Webera i H. Marschnera. Holender tułacz jest jeszcze operą, zawierającą arie, recytatywy i sceny zespołowe, ale w traktowaniu orkiestry oraz współdziałaniu tekstu i muzyki stanowi zapowiedź dramatu muzycznego; w dziele tym pojawia się motyw walki człowieka z siłami nadprzyrodzonymi oraz idea wyzwolenia przez śmierć. Podobna ideologia leży u podstaw opery Tannhäuser, w której W. wykorzystał legendę o perypetiach XIII-wiecznego minnesingera. Treść Lohengrina (1845–48) jest osnuta na średniowiecznej sadze o strażnikach świętego Graala. Ostatni okres twórczości obejmuje przede wszystkim cykl 4 dramatów muzycznych Pierścień Nibelunga, oparty na średniowiecznym eposie germańskim, którego treścią jest walka młodości ze starością, czynu z biernością. W Tristanie i Izoldzie (1857–59) W. wykorzystał celtycką legendę o idealnej miłości; w Śpiewakach norymberskich (1862–67) ukazał apoteozę twórczej siły narodu niemieckiego; bohaterami nie są tam wybitne jednostki, lecz całe społeczeństwo. Do sagi, będącej osnową Lohengrina, powrócił w misterium religijnym Parsifal (1877–82). W trzecim okresie twórczości W. realizował ideę syntetycznego dzieła sztuki (Gesammtkunstwerk ), w którym słowo i muzyka, pochodzące od jednego twórcy, łączą się ze sobą w integralny dramat sceniczny. Muzyczna koncepcja dzieła wywodzi się z tekstu i opiera na jego ciągłości (stąd brak podziału na arie, duety itp.). U podstaw dramatu muzycznego W. leży tzw. melodia nieskończona (unendliche Melodie ), pozbawiona cezur, silnie dramatyczne, oraz melodia absolutna (absolute Melodie ), nie ujęta w sztywne ramy metryczne, pojawiająca się także w partiach instrumentalnych. W orkiestrze, znacznie powiększonej, m.in. o rzadko używane instrumenty, np. tzw. tuby wagnerowskie, dominującą rolę odgrywają motywy i ich przekształcenia, zw. Leitmotive (motyw przewodni); za ich pomocą W. komentował tekst literacki, uzyskując jednocześnie spoistość formy muzycznej; nowatorski, nasycony chromatyką język harmoniczny W., zwłaszcza w Tristanie i Izoldzie, świadczy o wyciągnięciu ostatecznych konsekwencji z systemu dur-moll. Pozostałe utwory Inne kompozycje W.: opery — Wesele (1832–33), Boginki (1833–34), Zakaz miłości (1835–36); utwory na chór i orkiestrę (Kantata noworoczna 1835, Volkshymne 1837, Descendons 1840, Das Liebesmahl der Apostel 1843), na chór męski a cappella, na orkiestrę (uwertury: d-moll 1831 i C-dur 1832, Rule Britannia 1837, Faust 1840; Symfonia C-dur 1832, Siegfried-Idyll 1870, Marsz na setną rocznicę ogłoszenia niepodległości Stanów Zjednocoznych Ameryki Północnej 1876), muzyka fortepianowa (2 sonaty: B-dur 1831 i A-dur 1832, Polonez D-dur na 4 ręce 1832), pieśni (do Fausta J.W. Goethego 1831, Der Tannenbaum 1838, Les deux grenadiers 1840, 5 Gedichte, zw. Wesendonk-Lieder 1857–58). Pisma: Die Kunst und die Revolution (1849), Das Kunstwerk der Zukunft (1849), Oper und Drama (1851), Zukunftsmusik (1860), Über Staat und Religion (1864), Religion und Kunst (1880).

Encyklopedia muzyki PWN © Wydawnictwo Naukowe PWN

Popularne hasła w Encyklopedii:

  • 22:34 Neil Diamond Sleigh Ride
  • 22:36 Grzegorz Turnau Wiersz na Boże Narodzenie
  • 22:41 Bryan Adams Christmas Time
  • zobacz cały repertuar »
  • Notowanie: 299, Sunday, 1 December 2019
  • 1
    John Barry
    Tańczący z wilkami
    The John Dunbar Theme
  • 2
    Alan Silvestri
    Forrest Gump
    Suita
  • 3
    Łukasz Pieprzyk
    Legiony
    Zakończenie
  • Zobacz całe notowanie »
Korzystanie z serwisu oznacza akceptację Regulaminu. Polityka Cookies. Prywatność. Copyright © 2019 RMF Classic