Encyklopedia muzyki RMF Classic

Początkowa litera hasła w Encyklopedii:

VERDI

Verdi [we rdi ] Giuseppe, ur. 10 X 1813, Le Roncole k. Busseto (prow. Parma), zm. 27 I 1901, Mediolan, kompozytor włoski; jeden z największych kompozytorów operowych w historii. Życie i główne dzieła Po nauce muzyki w Busseto u F. Provesiego kontynuował studia w Mediolanie u V. Lavignii; 1836 został dyrygentem orkiestry miejskiej i nauczycielem szkoły muzycznej w Busseto. Jego pierwsze opery, wystawionej w Mediolanie: Oberto, Conte di San Bonifacio (1839) i Un giorno di regno (1840), miały mierne powodzenie; przełomem było wystawienie 1842 Nabuchodonozora (włoskie Nabucco ), ze słynnym, śpiewanym unisono chórem Va pensiero, który stał się wkrótce hymnem narodowym jednoczących się Włochów; kolejne dzieła V.: Lombardczycy (Mediolan 1843), Ernani (Wenecja 1844), I due Foscari (Rzym 1844), Macbeth (Florencja 1847), Luisa Miller (Neapol 1849), zwróciły uwagę publiczności włoskiej na indywidualność młodego kompozytora, także z powodu zawartych w ich librettach aluzji politycznej, szczególnie aktualnych w czasie toczącej się walki o niepodległość Włoch; nazwisko kompozytora odczytywano jako swoisty skrótowiec hasła: Vittorio Emanuele Re D’Italia. Kolejne 3 opery: Rigoletto (Wenecja 1851, wg dramatu V. Hugo Le roi s’amuse ), Trubadur (Il trovatore, Rzym 1853) i Traviata (Wenecja 1853, wg Damy kameliowej A. Dumasa syna) przysporzyły kompozytorowi sławy międzynarodowej; na zamówienie Paryża napisał dzieło w stylu wielkiej opery francuskiej — Nieszpory sycylijskie (1855), które jednak nie odniosło większego sukcesu, podobnie jak, napisana na zamówienie, Rosji Moc przeznaczenia (1862); natomiast popularność zdobyły opery Bal maskowy (Rzym 1859, wg Gustawa III E. Scribe’a) i Don Carlos (Paryż 1867, wg F. Schillera). Na zamówienie kedywa egipskiego powstała Aida (wg libretta A. Ghislanzoniego), wystawienie 1871 w Kairze, w związku z otwarciem Kanału Sueskiego. V. tworzył do późnej starości, o czym świadczą jego 2 ostatnie mistrzowskie dzieła sceniczne: w wieku 74 lat skomponował do libretta A. Boita Otella (Mediolan 1887), kompozycję zbliżoną do dramatu muzycznego, mając zaś 80 lat — komedię liryczną Falstaff (również do libretta Boita, wg Szekspira, Mediolan 1893), która otworzyła nowe perspektywy rozwojowe dla opery komicznej. Cechy twórczości Twórczość operowa V. ewoluowała, podobnie jak sam gatunek opery w tym czasie; wyodrębnia się w niej 3 okresy: 1) wczesny (do 1850), w którym kompozytor nawiązywał do opery heroicznej V. Belliniego i G. Donizettiego (powstały wtedy m.in. opery Oberto, Conte di San Bonifacio, Nabucco, Ernani, Macbeth ); 2) środkowy (ok. 1850–1870), odznaczający się pełną dojrzałością (m.in. opery: Rigoletto, Trubadur, Traviata, Nieszpory sycylijskie, Simon Boccanegra, Bal maskowy, Moc przeznaczenia, Don Carlos, Aida ); 3) późny (od 1887), wykazujący wpływ dramatu muzycznego (zapowiedzią zmian był Don Carlos, a dziełami reprezentatywnymi — Otello i Falstaff ). Rozwój muzyki V. przebiegał w kierunku ograniczenia roli arii na rzecz recytatywu, w którym partie orkiestrowe stawały się środkiem charakterystyki muzycznej (stąd określenie „scena”, oznaczające ściśle określony ustęp dramatu); u V. częściej pojawia się w operze pieśń w miejsce tradycyjnej arii; w Otellu np. tradycyjne arie i recytatywy zanikają niemal całkowicie, choć V. nie zrezygnował nigdy z wyrazowej roli kantyleny; w późnym okresie dokonywała się ponadto kameralizacja opery — kompozytor ograniczał skład orkiestry. Przemiany te wywarły wpływ na dalsze losy muzyki dramatycznej w XX w. Dzieła nieoperowe Poza 34 operami (niektóre z nich redagowane kilkakrotnie, np. Macbeth, Don Carlos ) V. pozostawił Requiem (1874), poświęcone pamięci swego przyjaciela, poety A. Manzoniego, kantatę Inno delle nazioni (1862), 12 romansów na głos i fortepian (1838, 1845), Kwartet smyczkowy e-moll (1873) i wiele dzieł religijnych (Ave Maria 1897, Te Deum 1896, Stabat Mater 1897). W Parmie działa Instytut Verdiowski (Istituto di Studi Verdiani), koncentrujący się na badaniach nad życiem i twórczością kompozytora.

Encyklopedia muzyki PWN © Wydawnictwo Naukowe PWN

Popularne hasła w Encyklopedii:

  • 23:25 Bruce Springsteen The Wrestler
  • 23:28 Ennio Morricone Deborah's Theme
  • 23:32 Franz Schubert V Symfonia B-dur (4)
  • zobacz cały repertuar »
  • Notowanie: 292, Sunday, 13 October 2019
  • 1
    Michał Lorenc
    Psy
    Kołysanka
  • 2
    Henry Mancini / Audrey Hepburn
    Śniadanie u Tiffaniego
    Moon River
  • 3
    Alan Silvestri
    Forrest Gump
    Suita
  • Zobacz całe notowanie »
Korzystanie z serwisu oznacza akceptację Regulaminu. Polityka Cookies. Prywatność. Copyright © 2019 RMF Classic