Encyklopedia muzyki RMF Classic

Początkowa litera hasła w Encyklopedii:

SERBSKA MUZYKA

serbska muzyka, kultura muzyczna Serbów. Muzyka profesjonalna. Wskutek geogr. położenia Serbia znalazła się w kręgu wpływów kultury bizant.; jednym z gł. ośrodków serbskiej muzyki cerkiewnej był klasztor Chilendarski (zał. na górze Athos); pochodzą z niego m.in. 2 zabytki muz.: Irmolog z XII w. i Stihirar z XIII w. W średniowieczu, oprócz muzyki cerkiewnej, rozwijała się muzyka świecka; jednym z jej przejawów była działalność wędrownych muzyków, minstreli; prawdopodobnie docierali oni też do Polski, na co wskazywałyby nazwy: serbacy (syrbacy, zw. też uzualistami — wędrowni muzycy) i serby — popularny w renesansie instrument smyczkowy (wspominany m.in. przez W. Potockiego i J.B. Zimorowica). W okresie panowania tureckiego, pod które Serbia dostała się w poł. XV w., został zahamowany rozwój rodzimej kultury muzycznej. Ożywienie życia muz. nastąpiło dopiero w poł. XIX w. Powstawały wtedy liczne towarzystwa śpiewacze; pojawili się pierwsi serbscy profesjonalni muzycy. Byli to twórcy rodzimego singspielu: J. Šlezinger, założyciel (1830 na dworze książęcym w Kragujevacu) pierwszej serbskiej orkiestry, i N. Djurković. Kompozytorem i pianistą, dyrygentem chórów i folklorystą był K. Stanković, od 1863 kier. towarzystwa śpiewaczego w Belgradzie (zał. 1853), który 1859–64 opublikował pierwsze zbiory śpiewów cerkiewnych i pieśni ludowych. Wybitną rolę w rozwoju muzyki serbskiej odegrał Słoweniec D. Jenko, kierownik towarzystwa śpiewaczego i 1871–1902 dyr. Teatru Narodowego w Belgradzie (zał. 1869); był on też twórcą ponad 80 singspielów i pierwszej serbskiej operetki Vračara (wyst. 1882). Na przeł. XIX i XX w. tworzyli m.in.: R. Tolinger, J. Ce, J. Čižek, J. Svoboda, J. Marinković, S. Mokranjac, S. Binički; w XX w. — P. Krstić, V. Djordjević, B. Joksimović, P. Stojanović, P. Konjović, M. Milojević, S. Hristić, M. Logar, S. Rajičić, P. Milošević, M. Paunović, K. Manojlović. Po II wojnie świat. twórcami muz. byli: O. Danon, M. Logar, M. Vukdragović, M. Živković, Z. Hristić, I. Stefanović, V. Kulenović, K. Zečević, V. Milanković, I. Bugarinović. W Belgradzie działa filharmonia (zał. 1925) i akad. muz. (od 1937). Twórczość i życie muz. relacjonowały czasopisma: Muzički Glasnik (zał. 1928), Zvuk (zał. 1932). Muzyka ludowa. Ludowa m.s. podlegała wpływom wielu różnych kultur muz.: gr., tureckiej, albańskiej, bułgarskiej. Niektórzy badacze dostrzegają także jej związki z muzyką ukr., słowacką i pol.; stylistycznie jest zbliżona do muzyki sąsiedniej Bośni, Hercegowiny, północno-zachodniej Macedonii, Czarnogóry i wschodniej Chorwacji. Charakterystyczne dla niej są melodie wąskozakresowe (oparte zwł. na tetrachordzie), niekiedy wychodzące — z powodu zdarzających się mikrointerwałów — poza system równomiernie temperowany. Pieśni nie mają budowy strofkowej, natomiast odznaczają się bogactwem form stychicznych; w warstwie muz. typowa jest forma dwuczęściowa: AA lub AB; częste są melizmaty, ze współbrzmień — sekundy małe i wielkie, traktowane zwykle jako burdon. Szczególnie zróżnicowana i bogata jest metrorytmika (różnorodne metra złożone, zmienne, tzw. rytmy aksakowe; rytm, ); swobodna rytmika występuje zwł. w powolnych pieśniach obrzędowych; eposy bohaterskie są śpiewane przy wtórze smyczkowych gusli. Śpiew obfituje w maniery wykonawcze (wibrowanie głosu, tzw. ojkanie, jako tercjowe lub kwartowe tremolo na sylabie „oj”, gdakanie, przerywanie sylab itp.). Z tańców najczęściej występują korowodowe ze śpiewem (kolo). Do lud. instrumentarium należy wiele odmian piszczałek i fletów (często podwójnych, np. frula), duduk, klarnet surla, dudy (gajdy), rodzaj ligawki (rikalo), smyczkowe gusle, lijerica, membranofony (bubanj, tupan, tarabuk), idiofony (drombulja, zujač) i inne.

Encyklopedia muzyki PWN © Wydawnictwo Naukowe PWN

Popularne hasła w Encyklopedii:

  • 08:15 Marc Shaiman Addams Family - Finale
  • 08:18 Krzesimir Dębski Romanza
  • 08:26 Ludwig van Beethoven Symphony No.5 in C minor Opus 67 (1)
  • zobacz cały repertuar »
  • Notowanie: 332, Sunday, 18 October 2020
  • 1
    John Powell
    Jak wytresować smoka 2
    Dragon Racing
  • 2
    Harry Gregson-Williams /...
    Mulan
    Loyal Brave True
  • 3
    Monty Norman
    Doktor No
    Theme
  • Zobacz całe notowanie »
Korzystanie z serwisu oznacza akceptację Regulaminu. Polityka Cookies. Prywatność. Copyright © 2020 RMF Classic