Encyklopedia muzyki RMF Classic

Początkowa litera hasła w Encyklopedii:

RONDO

rondo [fr. < łac. rotundus okrągły ], początkowo (XIII–XV w.) pieśń, zw. rondeau, jednogłosowa (rondellus) lub wielogłosowa, uprawiana przez truwerów i kompozytorów epoki średniowiecza; od XVIII w. instrumentalna forma muz., występująca bądź samodzielnie, bądź jako część (z reguły ostatnia) większych form, jak sonata, symfonia, koncert; R. instrumentalne nawiązuje do wokalnego rondeau przede wszystkim zasadą kilkakrotnego powtarzania podstawowej myśli muz., tzw. refrenu. Z punktu widzenia historii tej formy rozróżnia się r.: starofr., klas. i romantyczne. W instrumentalnym r. starofrancuskim, którego budowę ustalili klawesyniści francuscy, powtarzający się refren (zwykle 8-taktowy) był zw. rondeau, wstawki zaś między 3–4 powtórzeniami refrenu otrzymały nazwę kupletów (couplets). R. tego okresu było utworem na ogół niewielkich rozmiarów (wchodziło z reguły w skład suity), miało 2–3 kuplety, choć zdarzały się r. rozbudowane (np. w VIII Ordre F. Couperina passacaglia w formie r. zawiera 8 kupletów). Formę tę wykorzystywano jako podstawę ukształtowania rozmaitych ustępów, zarówno tanecznych (menuet en rondeau, musette en rondeau, gavotte en rondeau, gigue en rondeau itp.), jak też opatrzonych tytułami o charakterze programowym lub ilustracyjnym. Podobnie prostą budowę miały pierwsze r. klasyczne, zwłaszcza w twórczości J. Haydna. Zarysowywały się w nich jednak coraz większe różnice między refrenem a kupletami. W dalszym rozwoju muzyki klas., w szczególności u W.A. Mozarta i L. van Beethovena, r. rozbudowywało się coraz bardziej i zaczęło wchłaniać elementy formy sonatowej, np. refren w tzw. r. sonatowym nabierał cech I tematu formy sonatowej, a po 2. wystąpieniu refrenu następowało przetworzenie. W klasycznym r. sonatowym z reguły występowała też koda. Formę r. klasycznego sprowadzano często do schematu ABACABA, w rzeczywistości był on jednak rzadko przestrzegany. R. klasyczne miały zazwyczaj pogodny, lekki charakter, o czym decydował przede wszystkim temat lub refren. W romantyzmie pojawiły się bardziej różnorodne sposoby traktowania formy r.; forma ta uległa też znacznej rozbudowie. O wiele częściej pojawiały się r. wskazujące na wpływ liryki instrumentalnej. R. romantyczne miały czasami, jak niektóre r. klasyczne, wstęp różniący się od właściwego przebiegu utworu tempem i charakterem (np. Rondo Es-dur op. 16 Chopina, Rondo capriccioso E-dur op. 14 F. Mendelssohna-Bartholdy’ego). W muzyce nowszej nastąpiło uproszczenie formy r.; refren występuje niejednokrotnie w różnych postaciach brzmieniowych i kolorystycznych, zależnie od liczby i jakości instrumentów oraz ich traktowania (np. r. z Suity na orkiestrę smyczkową M. Spisaka lub Wariacje w formie ronda na kwartet smyczkowy T. Bairda).

Encyklopedia muzyki PWN © Wydawnictwo Naukowe PWN

Popularne hasła w Encyklopedii:

  • 15:53 Trzecia część Koncertu na dwie liry G-dur
  • 16:03 Adele Skyfall
  • 16:07 Frank Churchill Królewna Snieżka i 7 Krasnoludków
  • zobacz cały repertuar »
  • Notowanie: 292, Sunday, 13 October 2019
  • 1
    Michał Lorenc
    Psy
    Kołysanka
  • 2
    Henry Mancini / Audrey Hepburn
    Śniadanie u Tiffaniego
    Moon River
  • 3
    Alan Silvestri
    Forrest Gump
    Suita
  • Zobacz całe notowanie »
Korzystanie z serwisu oznacza akceptację Regulaminu. Polityka Cookies. Prywatność. Copyright © 2019 RMF Classic