Encyklopedia muzyki RMF Classic

Początkowa litera hasła w Encyklopedii:

REALIZM SOCJALISTYCZNY

realizm socjalistyczny, socrealizm, doktryna i praktyka twórcza w literaturze, sztuce, filmie, muzyce, wprowadzona w ZSRR na pocz. lat 30. XX w., a po II wojnie świat. narzucona w innych państwach bloku sowieckiego. Ściśle związany z polityką kult. okresu stalinizmu, stał się obowiązującą wykładnią tzw. sztuki zaangażowanej, jako ideowego i propagandowego narzędzia partii komunistycznej. Program socrealizmu, mimo ambicji stworzenia spójnych założeń, był wewnętrznie sprzeczny i niekonsekwentny; jego zaplecze teoret. stanowiły wybrane elementy estetyki XIX-wiecznego realizmu (zwł. kategoria tzw. realizmu krytycznego) i praktyki twórczości akademickiej oraz przemyślenia publicystów i estetyków związanych z ruchem socjalist. i komunist. (m.in. G. Plechanow, A. Łunaczarski, W. Lenin i jego interpretacje tzw. teorii odbicia). Teoretyczne założenia r.s. odgrywały w praktyce rolę instrumentalną, będąc sprawdzianem ideol. poprawności dzieł oraz miarą uległości twórców wobec dysponenta polit. (kryterium tzw. partyjności). Główne hasła r.s. to postulaty: zgodności wizji świata z ideol. tezami marksizmu, komunikatywności formy, optymizmu, uprzywilejowania tematyki pracy, walki klasowej i tradycji ruchu robotniczego. Wdrażaniu socrealizmu, który w krajach bloku sowieckiego szybko uzyskał oficjalny status „podstawowej i jedynej metody twórczości artystycznej”, towarzyszyły napastliwe kampanie kryt.; nurty odmienne (zwł. awangardowe i eksperymentalne) były zwalczane jako przejaw burżuazyjnej dekadencji, formalizmu, subiektywizmu i kosmopolityzmu. Destrukcyjny stosunek r.s. do tradycji kamuflowano hasłami „ludowości” i „narodowości” (wzorcowe dzieło powinno być „socjalistyczne w treści i narodowe w formie”). W Polsce r.s. istniał w postaci doktrynalnej 1949–56 (jego gł. propagatorem był W. Sokorski, ówczesny wiceminister, od 1952 min. kultury i sztuki), w innych państwach Europy Środkowowschodniej zaniechano jego lansowania w latach 60., w ZSRR dopiero w poł. lat 80. Ze względu na asemantyczność (niemożność dostatecznego wyrażania środkami muz. treści pozamuz.) muzyka mogła przekazywać treści postulowane przez propagandę komunist. jedynie w powiązaniu z innymi sztukami, ściślej: ze słowem poet., z akcją dram.; było to możliwe zwł. w gatunkach wokalno-instrumentalnych, takich jak pieśń, kantata (Kantata na 20-lecie Października S. Prokofjewa, do tekstów K. Marksa, W. Lenina i J. Stalina, kantata Słońce świeci nad naszą ojczyzną D. Szostakowicza), oratorium (Pieśń o lasach Szostakowicza), opera (Opowieść o prawdziwym człowieku Prokofjewa), także w balecie, muzyce film. (Marsz entuzjastów I. Dunajewskiego do filmu Świat się śmieje ). Podejmowano w nich tematykę hist.-rewolucyjną, gloryfikowano przywódców rewolucji (Symfonia „Lenin” W. Szebalina) i osiągnięcia państwa sowieckiego, wzywano do pracy, nauki, walki klasowej, walki o pokój itp. Powstał też nowy gatunek: pieśń masowa — popularna, prosta pieśń, nawiązująca w warstwie muz. do tradycji ros. pieśni lud. (A. Aleksandrow, Dunajewski, M. Błanter, J. Milutin, W. Sołowjow-Siedoj, A. Nowikow), w warstwie tekstowej zaś przekazująca treści propagandowe.

Encyklopedia muzyki PWN © Wydawnictwo Naukowe PWN

Popularne hasła w Encyklopedii:

  • 09:34 Antonin Dvorak Legendy op. 59 (No. 6 in C sharp minor)
  • 09:41 Urge Overkill Girl, You'll Be A Woman Soon
  • 09:45 Michał Lorenc Droga / Wieczór
  • zobacz cały repertuar »
  • Notowanie: 286, Sunday, 23 June 2019
  • 1
    Daniel Bloom / Leszek...
    Słodki koniec dnia
    Poetessa
  • 2
    Elton John
    Król lew
    Can You Feel The Love Tonight
  • 3
    Lady Gaga / Bradley Cooper
    Narodziny gwiazdy
    Shallow
  • Zobacz całe notowanie »
Korzystanie z serwisu oznacza akceptację Regulaminu. Polityka Cookies. Prywatność. Copyright © 2019 RMF Classic