Encyklopedia muzyki RMF Classic

Początkowa litera hasła w Encyklopedii:

PŁYTA GRAMOFONOWA

płyta gramofonowa, krążek z tworzywa sztucznego z zapisanym w sposób elektromech. analogowym sygnałem dźwiękowym, odtwarzanym za pomocą gramofonu. Zapis ma postać spiralnego rowka biegnącego od brzegu płyty ku środkowi (zwykle na obu stronach p.g.). Początkowo na p.g. (monofonicznych) stosowano zapis wgłębny (głębokość rowka zmienia się zgodnie ze zmianami częst. i natężenia sygnału dźwiękowego) lub poprzeczny (rowek ma stałą głębokość i tworzy linię falistą, której kształt odpowiada przebiegowi zapisywanego sygnału); później do stereofonicznych p.g. zaczęto stosować system, w którym w jednym rowku metodą kombinacji zapisu wgłębnego i poprzecznego są zapisane 2 niezależne przebiegi dźwiękowe, a następnie system, w którym każda ścianka rowka jest kształtowana oddzielnym sygnałem dźwiękowym; w systemie zapisu płyt kwadrofonicznych na 2 ściankach rowka jest zapisywana odpowiednia kombinacja par 4 sygnałów fonicznych. P.g. miały znormalizowany kształt i rozmiary (np. średnice: 30, 25, 17 cm), prędkość obrotu (78, 45, 331 /3 lub 162 /3 obr/min), sposób zapisu, zakres zapisywanych częst. (np. 20–20 000 Hz); najbardziej popularne były stereofoniczne p.g. o średnicy 30 cm (longplay, LP, czas odtwarzania jednej strony do 30 min przy prędkości 331 /3 obr/min) i 17 cm (singel, czas odtwarzania ok. 5 min przy 45 obr/min). Obecnie (2003) jedynie pierwsze z nich są jeszcze (w niewielkich ilościach) wytwarzane. Produkcja p.g. obejmuje pierwotny zapis (za pomocą głowicy wyposażonej w rylec) sygnału fonicznego na płycie metalowej pokrytej cienką warstwą lakieru lub na płycie nielakierowanej, zwykle miedzianej, oraz wykonanie kolejno metalowych (niklowych) kopii negatywowych, kopii pozytywowych, a z nich matryc roboczych, służących do tłoczenia dużej liczby egzemplarzy właściwych p.g. (zwykle z mieszaniny poli(chlorku winylu) i poli(octanu winylu) z dodatkiem stabilizatorów i barwników). Pierwowzorem p.g. był dysk, zw. parleophonem, wytworzony 1877 przez Ch. Crossa (zapis dźwięku na dysku pokrytym sadzą był przenoszony metodą trawienia fotochemicznego na metalową płytę). Za wynalazcę (1887) p.g. (i gramofonu) uważa się E. Berlinera, który oprac. metodę seryjnej produkcji p.g. celuloidowych — dźwięk był zapisywany na pokrytym woskiem cynkowym dysku, służącym do wytworzenia matrycy, wykorzystywanej do masowej produkcji płyt; 1896–97 zastąpiono masę celuloidową mieszaniną sadzy i szelaku, płyty dwustronne pojawiły się 1904; czas nagrania początkowo wynosił 2 min., potem 4 min., dłuższych nagrań dokonywano od ok. 1910. W latach 30. XX w. wprowadzono metalowe płyty lakierowane (USA), a w latach 40. — nietłukące się płyty winylowe. Do pierwszych wytwórni p.g. należały m.in. : Gramophone and Typewritting Co., Victor Talking Machine Co. (od 1903 RCA Victor Co.), Societa Italiana di Fonotypia, Zonophone. Początkowo wytwarzano p.g. monofoniczne z tzw. grubym rowkiem (szer. 140–180 µm) o gęstości zapisu ok. 40 rowków/cm (78 obr/min), 1948 wprowadzono p.g. drobnorowkowe (szer. ok. 50 µm), o gęstości 80–120 rowków/cm (331 /3 i 45 obr/min); 1958 rozpoczęto masową produkcję p.g. stereofonicznych, 1969 — produkcję p.g. kwadrofonicznych, która nie rozwinęła się jednak ze względu na trudności techn.; 1980 opracowano technologię DMM (ang. Direct Metal Mastering), polegającą na wykonywaniu pierwotnego zapisu sygnału na płycie miedzianej, z której bezpośrednio otrzymuje się matrycę roboczą. Po okresie niemal całkowitego zastąpienia p.g. przez płyty kompaktowe obecnie (2007) powraca zainteresowanie p.g.

Encyklopedia muzyki PWN © Wydawnictwo Naukowe PWN

Popularne hasła w Encyklopedii:

  • 22:21 Marcin Masecki, Fryderyk Chopin Nokturn op.9 nr 1
  • 22:30 George Fenton Flying Emperors
  • 22:34 Danny Elfman Riding the Train
  • zobacz cały repertuar »
  • Notowanie: 265, niedziela, 13 stycznia 2019
  • 1
    Jóhann Jóhannsson
    Nowy początek
    Kangaru
  • 2
    Kortez
    Kamerdyner
    Stare drzewa
  • 3
    John Williams
    Poszukiwacze zaginionej Arki
    Theme
  • Zobacz całe notowanie »
Korzystanie z serwisu oznacza akceptację Regulaminu. Polityka Cookies. Prywatność. Copyright © 2019 RMF Classic