Encyklopedia muzyki RMF Classic

Początkowa litera hasła w Encyklopedii:

PALESTRINA GIOVANNI PIERLUIGI

Palestrina Giovanni Pierluigi da, ur. między 3 II 1525 a 2 II 1526, Palestrina k. Rzymu lub Rzym, zm. 2 II 1594, Rzym, kompozytor włoski. Główny przedstawiciel szkoły rzymskiej; twórca polifonicznego stylu wokalnego a cappella, zw. palestrinowskim. Jako chłopiec śpiewał w kapeli kościoła Santa Maria Maggiore w Rzymie. W 1544–51 był organistą i nauczycielem muzyki w katedrze w Palestrinie. Po powrocie do Rzymu działał jako magister puerorum w Cappella Giulia przy Bazylice Św. Piotra. W 1555 przez 7 miesięcy był śpiewakiem kapeli sykstyńskiej, następnie kapelmistrzem kościoła Św. Jana na Lateranie, od 1561 kapelmistrzem w kościele Santa Maria Maggiore, a od 1566 również w nowo założonym instytucie jezuickim Collegium Romanum. W 1567–71 przebywał w charakterze kapelmistrza na dworach kardynała Ippolito d’Este w Rzymie i Tivoli, po czym, powróciwszy na dawne stanowisko w Bazylice Św. Piotra, pozostał na nim do końca życia. Twórczość P. obejmuje wyłącznie kompozycje chóralne a cappella, gł. 4–6-głosowe, na 1–3 chóry, w znacznej mierze religijne, jak msze (ponad 100), motety (ok. 370, w tym offertoria, psalmy, antyfony), hymny (ok. 70), lamentacje (m.in. 4 cykle 9-częściowe, cykl 3-częściowy), litanie (ponad 10), magnificaty (35), madrygały religijne (ok. 140), oraz kilka madrygałów świeckich. Do najbardziej znanych utworów należą: Missa Papae Marcelli (1555), cykl motetów Canticum canticorum, Stabat Mater oraz Lamentacje . Kompozycje P. charakteryzuje dążenie do pełni brzmienia przez faworyzowanie współbrzmień trójdźwiękowych i rygorystyczne traktowanie dysonansów. Linia melodyczna, o spokojnym rytmie, pozbawiona nadmiernej melizmatyki ( melizmat), w połączeniu z techniką przeimitowania — tworzą przejrzystą konstrukcję polifoniczną z doskonale zrozumiałym tekstem słownym. Polifonię P. cechują: diatonika, nieskażona modalność ( modalizm) i wyważona ekspresja. Uznano ją za najstosowniejszą na potrzeby muzyki kościelnej, odpowiadającą postulatom estetycznym sformułowanym na soborze trydenckim (1543–65). Jako tzw. styl palestrinowski lub styl dawny (stile antico ) polifonia P. była zalecana aż do XVIII w., a w XIX w. także przez ruch cecyliański. Styl P. stał się też wzorem do nauki kontrapunktu renesansowego w tzw. stylu ścisłym (stile osservato ). Pierwsze wydanie zbiorowe dzieł P. (t. 1–33) ukazywało się 1862–1903 w Lipsku, wydanie nowe, zapoczątkowane 1939 w Rzymie, objęło do 1987 t. 1–34.

Encyklopedia muzyki PWN © Wydawnictwo Naukowe PWN

Popularne hasła w Encyklopedii:

  • 06:28 James Horner Apollo 13 - Main Title
  • 06:30 Małgorzata Ostrowska Meluzyna, czyli historia podwodnej miłości
  • 06:33 Henry Mancini Lujon
  • zobacz cały repertuar »
  • Notowanie: 265, niedziela, 13 stycznia 2019
  • 1
    Jóhann Jóhannsson
    Nowy początek
    Kangaru
  • 2
    Kortez
    Kamerdyner
    Stare drzewa
  • 3
    John Williams
    Poszukiwacze zaginionej Arki
    Theme
  • Zobacz całe notowanie »
Korzystanie z serwisu oznacza akceptację Regulaminu. Polityka Cookies. Prywatność. Copyright © 2019 RMF Classic