Encyklopedia muzyki RMF Classic

Początkowa litera hasła w Encyklopedii:

ORGANUM

organum [łac. < gr. ], technika kompozytorska stosowana w początkowej fazie rozwoju wielogłosowości eur. (od IX do pocz. XIII w.), także forma dźwiękowa charakterystyczna dla muzyki tego okresu (kompozycja oparta na tej technice); O. powstało na gruncie muzyki liturgicznej przez dodanie do melodii chorałowej ( chorał gregoriański) drugiego głosu (głos podstawowy, wzięty z chorału, zw. vox principalis, głos dodany, umieszczany nad chorałem, zw. vox organalis ); do XI w. o. polegało na paralelnym ruchu głosów z dominacją współbrzmień kwarty; dzięki późniejszym zdwojeniom oktawowym uzyskiwano też współbrzmienia kwinty. Źródłem tej techniki była prawdopodobnie prymitywna wielogłosowość spotykana w muzyce lud.; w pierwotnym o. (o. purum czyste ) wartości rytmiczne współbrzmiących dźwięków były takie same; rozwój o. postępował w kierunku zwiększania liczby głosów, rozszerzania zasobu współbrzmień, wzbogacania techniki polifonicznej i ustalania się zasad rytmiki modalnej ( modalna notacja); w XI w. nastąpiło zróżnicowanie o. (nazywanego wówczas diaphonią) na modus diaphoniae durus — dawny typ o., oraz modus diaphoniae mollis — typ nowszy, o bogatszym doborze współbrzmień; na przeł. XI i XII w. w ramach o. powstał discantus, następnie o. melizmatyczne, w którym vox principalis składał się z długich dźwięków, a vox organalis rozwijał szerokie łuki melodyczne; kompozycje organalne nie stanowiły samodzielnej formy muz., lecz tworzyły wielogłosowe wstawki w obrębie 1-głosowych form liturgicznych, takich jak: responsoria, graduały, wersety Alleluja, tropowane części ordinarium missae, czyli części stałych mszy. Po raz pierwszy rytmika modalna i imitacja pojawiły się w repertuarze tzw. szkoły Saint-Martial (opactwo benedyktynów w Limoges); szczyt rozwoju o. nastąpił w okresie działalności paryskiej szkoły Notre Dame (jej gł. przedstawiciele: Leoninus i Perotinus).

Encyklopedia muzyki PWN © Wydawnictwo Naukowe PWN

Popularne hasła w Encyklopedii:

  • 23:31 Reinhold Heil Streets of Paris
  • 23:35 Lana Del Rey Hope Is a Dangerous Thing for a Woman like Me to Have – but I Have It
  • 23:41 Jan Sebastian Bach Orchestral Suite No.2 in B minor BWV.1067 (5)
  • zobacz cały repertuar »
  • Notowanie: 286, Sunday, 23 June 2019
  • 1
    Daniel Bloom / Leszek...
    Słodki koniec dnia
    Poetessa
  • 2
    Elton John
    Król lew
    Can You Feel The Love Tonight
  • 3
    Lady Gaga / Bradley Cooper
    Narodziny gwiazdy
    Shallow
  • Zobacz całe notowanie »
Korzystanie z serwisu oznacza akceptację Regulaminu. Polityka Cookies. Prywatność. Copyright © 2019 RMF Classic