Encyklopedia muzyki RMF Classic

Początkowa litera hasła w Encyklopedii:

NOWOWIEJSKI FELIKS

Nowowiejski Feliks, ur. 7 II 1877, Wartenburg (ob. Barczewo), Warmia, zm. 20 I 1946, Poznań, kompozytor, dyrygent, organista i pedagog muzyczny. Po ukończeniu szkoły muz. w Świętej Lipce (1893), gdzie posiadł umiejętność gry na fortepianie, skrzypcach i wiolonczeli, został w Olsztynie członkiem orkiestry wojsk., potem organistą w kościele Św. Jakuba, i zaczął komponować. Zdobycie 1. nagrody w konkursie kompozytorskim w Londynie (1898) za marsz Pod sztandarem pokoju zachęciło go do podjęcia studiów muz. — krótszych w Ratyzbonie i dłuższych w Berlinie, gdzie (m.in. 1900–02) studiował kompozycję u M. Brucha w Król. Akademii Muz. i muzykologię na uniwersytecie. Kolejna nagroda (w konkursie kompozytorskim im. G. Meyerbeera w Rzymie 1902), za oratorium Powrót syna marnotrawnego (1901) i Uwerturę romantyczną (1901), umożliwiła mu dwuletnią podróż artyst. po Czechach, Austrii, Włoszech, Afryce, Francji i Belgii, gdzie występował jako kompozytor i dyrygent, miał też okazję zetknąć się z A. Dvořákiem (który udzielił mu kilku lekcji kompozycji), G. Mahlerem, C. Saint-Saënsem, P. Mascagnim, R. Leoncavallem i in. Po jej ukończeniu kontynuował do 1906 studia kompozytorskie u Brucha w Berlinie, a do 1909 prowadził tam także działalność pedagogiczną. W 1. dekadzie XX w. powstało wiele dojrzałych dzieł N., już wówczas wykonywanych w wielu krajach, m.in. oratoria: Quo vadis, wg H. Sienkiewicza (1903, 2. wersja 1909, 1912 wykonana pod dyrekcją kompozytora w Carnegie Hall w Nowym Jorku) i Znalezienie Św. Krzyża (1905), symfonie: a-moll i h-moll (1903), uwertury orkiestrowe: Swaty polskie (1903, nagrodzona na konkursie im. L. van Beethovena), Konrad Wallenrod (zaginiona). W 1909 N. został dyr. artyst. Tow. Muz. w Krakowie. Tamże 1910, podczas uroczystych obchodów 500-lecia bitwy pod Grunwaldem, odbyło się prawykonanie jego pieśni patriotycznej do słów M. Konopnickiej „Nie rzucim ziemi, skąd nasz ród”, zw. później Rotą . W 1919–26 N. był profesorem konserwatorium w Poznaniu, 1931–32 dyrygentem tamtejszej orkiestry symfonicznej, później poświęcił się wyłącznie działalności kompozytorskiej. Mimo iż wzrastał na ziemiach zaboru pruskiego, a jego pierwszym językiem był niem. (stąd próby włączania go do kultury niem.), pozostał gorącym patriotą pol. (prowadził chóry pol. w Berlinie; 1920 brał udział w propol. agitacji plebiscytowej na Warmii i m.in. z tego powodu podczas II wojny świat. musiał ukrywać się przed Niemcami w Krakowie). Wieloletnia styczność z kulturą niem., zwłaszcza muzyczną, wywarła jednak piętno na stylistyce jego kompozycji, z gruntu neoromant., choć zabarwionej elementami pol. muzyki lud. i nar.; w konfrontacji z kompozytorami Młodej Polski, zwłaszcza K. Szymanowskim, N. jawi się jako tradycjonalista podążający po linii wytyczonej przez twórczość S. Moniuszki, Z. Noskowskiego i W. Żeleńskiego. Poza 5 symfoniami (1903–40), poematami symfonicznymi (Beatrice 1903, Nina 1904, Ellenai 1915), uwerturami, koncertami (fortepianowy 1941, wiolonczelowy 1938), pozostawił również wiele utworów kameralnych, fortepianowych, a zwłaszcza organowych (m.in. 9 symfonii, wyróżnionych 1931 przez The Organ Music Society w Londynie, 4 koncerty, 3 Fantazje polskie, z drugą pt. Boże Narodzenie w Kościele Mariackim ), oraz dużą grupę utworów wokalnych (cykle pieśni chóralnych i solowych, poemat Róże dla Safo na sopran i orkiestrę, do słów M. Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, 1939), w której znaczną część stanowią utwory rel. — msze, motety oraz psalmy. Z kilku dzieł scenicznych N. (m.in. wyst. w Poznaniu: opero-balet Malowanki ludowe 1928, balet Król wichrów, pierwotnie pt. Tatry, 1929) największą popularność zyskała opera Legenda Bałtyku (Poznań 1924), a zwłaszcza aria Domana „Czy ty mnie kochasz”.

Encyklopedia muzyki PWN © Wydawnictwo Naukowe PWN

Popularne hasła w Encyklopedii:

  • 09:14 Alexander Balanescu Waltz
  • 09:18 Luis Bacalov My Baby Shot Me Down/Twisted Nerve/You're My Wicked Life/The Grand Duel
  • 09:21 Henry Mancini Something for cat
  • zobacz cały repertuar »
  • Notowanie: 265, niedziela, 13 stycznia 2019
  • 1
    Jóhann Jóhannsson
    Nowy początek
    Kangaru
  • 2
    Kortez
    Kamerdyner
    Stare drzewa
  • 3
    John Williams
    Poszukiwacze zaginionej Arki
    Theme
  • Zobacz całe notowanie »
Korzystanie z serwisu oznacza akceptację Regulaminu. Polityka Cookies. Prywatność. Copyright © 2019 RMF Classic