Encyklopedia muzyki RMF Classic

Początkowa litera hasła w Encyklopedii:

KONCERT

koncert [łac. ], concerto, utwór muz. na instrument solo (koncert skrzypcowy, fortepianowy itp.) lub 2–4 instrumenty solowe (koncert podwójny, potrójny itd.) i orkiestrę; najczęściej w formie cyklu sonatowego 3-częściowego, z wirtuozowską partią solisty, zwłaszcza w popisowej kadencji, wykształcony w XVIII w.; w XX w. także na orkiestrę (w której współzawodniczą poszczególne grupy instrumentów) lub na śpiewający wokalizą głos z orkiestrą. We wczesnym baroku istniał tylko k. wokalny, będący utworem o charakterze motetowo-kantatowym z towarzyszeniem instrumentów (G. Gabrieli, A. Banchieri, L. Viadana, H. Schütz, w Polsce w XVII i XVIII w.: M. Mielczewski, S.S. Szarzyński, J. Różycki). Kompozytorzy ros. XVIII w. (M. Berezowski, D. Bortnianski) stworzyli na potrzeby liturgii prawosławnej k. wokalny a cappella . Na przeł. XVII i XVIII w. ukształtował się k. instrumentalny, 3-częściowy, na wzór uwertury włoskiej (G. Torelli, A. Vivaldi, J.S. Bach, G.F. Händel). W okresie klasycyzmu przybrał formę cyklu sonatowego ( sonata), również o 3 częściach: szybkiej — w formie sonatowej, wolnej — np. adagio, szybkiej — zazwyczaj w formie ronda; skrajne części klasycznych k. (a zwłaszcza część pierwsza) zawierały często popisową kadencję wirtuozowską solisty, w XVIII w. jeszcze na ogół improwizowaną podczas wykonywania utworu. Mistrzami tego gatunku byli klasycy wiedeńscy: J. Haydn (24 k. fortepianowe, 4 skrzypcowe, 5 wiolonczelowych, także na baryton, kontrabas, flet, trąbkę, róg, lirę korbową), W.A. Mozart (28 k. fortepianowych, 5 skrzypcowych, na 2 i 3 fortepiany, 2 skrzypiec, flet, flet i harfę, klarnet, fagot, róg), L. van Beethoven (5 k. fortepianowych, 1 skrzypcowy, potrójny na fortepian, skrzypce i wiolonczelę). W okresie romantyzmu i neoromantyzmu gatunek ten nadal się rozwijał (R. Schumann, F. Mendelssohn-Bartholdy, N. Paganini, J. Brahms, P. Czajkowski, E. Grieg, C. Saint-Saëns, w Polsce: K. Kurpiński, H. Wieniawski, M. Karłowicz, Z. Stojowski), co wiązało się m.in. z doskonaleniem wykonawstwa instrumentalnego i występowaniem wielu kompozytorów zarazem w roli wirtuozów (Paganini, F. Chopin, Liszt, S. Rachmaninow). Powstawały też nowe jego odmiany: k. 1-częściowy (F. Liszt) i 4-częściowy (J. Brahms). W XX w., mimo spadku popularności gatunku, wielu kompozytorów nadal go kultywowało (B. Bartók, A. Berg, S. Prokofjew, D. Szostakowicz, Polacy: K. Szymanowski, G. Bacewicz, H.M. Górecki, W. Kilar, S. Kisielewski, Z. Krauze, W. Lutosławski, T. Machl, K. Meyer, T. Paciorkiewicz, R. Palester, A. Panufnik, K. Penderecki, B. Schaeffer, K. Serocki, K. Sikorski, M. Spisak, B. Szabelski, P. Szymański, A. Tansman i in.). Concertino lub Konzertstück, niewielkich rozmiarów k., często 1-częściowy (C.M. von Weber). K. nazywa się także imprezę muz., publiczne wykonanie jednego dłuższego utworu muz. lub kilku krótszych przez solistę (recital) lub różnego rodzaju zespoły instrumentalne i/lub wokalne (k. kameralny, k. symfoniczny).

Encyklopedia muzyki PWN © Wydawnictwo Naukowe PWN

Popularne hasła w Encyklopedii:

  • 10:11 Andrzej Zaucha C'est la vie
  • 10:16 Alberto Iglesias El Polvo Del Tractor
  • 10:18 Henry Mancini Peter Gunn
  • zobacz cały repertuar »
  • Notowanie: 297, Sunday, 17 November 2019
  • 1
    John Barry
    Tańczący z wilkami
    The John Dunbar Theme
  • 2
    Alan Silvestri
    Forrest Gump
    Suita
  • 3
    Łukasz Pieprzyk
    Legiony
    Zakończenie
  • Zobacz całe notowanie »
Korzystanie z serwisu oznacza akceptację Regulaminu. Polityka Cookies. Prywatność. Copyright © 2019 RMF Classic