Encyklopedia muzyki RMF Classic

Początkowa litera hasła w Encyklopedii:

KLASYCYZM

klasycyzm, pojęcie wieloznaczne, w muzyce funkcjonujące w 3 znaczeniach: hist., stylistycznym i estetycznym; przede wszystkim odnosi się do okresu w historii muzyki obejmującego lata ok. 1750–1820, następującego po okresie baroku i przejściowym okresie rokoko; następnie dotyczy stylu, który się w tym okresie ukształtował, początkowo we Francji (zainicjowany reformą operową Ch.W. Glucka i działalnością fr. kompozytorów czasów rewolucji), później zwł. w Wiedniu, gdzie na przeł. XVIII i XIX w. mieszkali i tworzyli klasycy wiedeńscy: J. Haydn, W.A. Mozart, L. van Beethoven. Charakterystyczne dla klasyków wiedeńskich dążenie do równowagi treści i formy jest odbiciem klas. estetyki normatywnej; prócz równowagi żądała ona od twórcy: log. pomysłu, przejrzystości, zwięzłości, wykończenia, jasnego określenia i rozgraniczenia gatunków. W takim znaczeniu pojęcie „klasycyzm” funkcjonuje szerzej jako kategoria estetyczna: klas. są wszystkie utwory odpowiadające tym normom, czyli doskonałe i wzorowe. Styl klas. był przygotowany w muzyce instrumentalnej przez szkołę mannheimską i szkołę starowiedeńską, w dziedzinie opery zaś (w której wybił się Mozart) przez ośrodki fr., wł. (późna szkoła neapolitańska) i niem. ( singspiel). W okresie k. skrystalizował się ostatecznie funkcyjny system dur-moll, nastąpiło rozwinięcie ściśle związanej z formą dzieła faktury instrumentalnej, zwł. orkiestrowej (przez sprecyzowanie składu orkiestry symfonicznej). Nowe środki harmoniczne ( harmonia) i fakturalne, a także zasada budowy okresowej i pracy tematycznej doprowadziły do wykształcenia się głównej formy w k. — allegra sonatowego, czyli formy sonatowej, oraz cyklu sonatowego, który był podstawą wszystkich zasadniczych gatunków klas. muzyki instrumentalnej ( sonata, symfonia, koncert, kwartet, zwł. smyczkowy); nastąpił także bujny rozwój formy wariacyjnej, kultywowano formę ronda. Wzrost znaczenia mieszczaństwa w XVIII w. spowodował zmianę sytuacji społ. muzyka (często jeszcze łączącego funkcje wykonawcy i kompozytora), jego stopniowe uniezależnianie się od dworu i Kościoła. Stało się to możliwe dzięki udziałowi mieszczaństwa w uprawianiu i popieraniu muzyki oraz dzięki powstałym wówczas i istniejącym do dziś formom życia muz. (koncert publiczny, muzykowanie domowe, podróże koncertowe wirtuozów, krytyka muzyczna). W Polsce na okres k. przypadają początki muzyki symfonicznej (A. Milwid, W. Dankowski), opery (M. Kamieński, J. Stefani) i muzyki fortepianowej (M.K. Ogiński, M. Szymanowska). Tendencje klasycyzujące były żywotne w XIX w. w szkołach nar. (np. w Rosji), odżyły w 2. poł. XIX w. w twórczości J. Brahmsa i M. Regera, w XX w. zaś stały się punktem wyjścia neoklasycyzmu. Niekiedy k. w muzyce rozumie się szerzej jako okres ok. 1720–1820, obejmujący również szkoły przedklas. (szkoła berlińska, mannheimska, starowiedeńska), a także późnych klawesynistów francuskich i D. Scarlattiego.

Encyklopedia muzyki PWN © Wydawnictwo Naukowe PWN

Popularne hasła w Encyklopedii:

  • 21:21 Lang Lang, Wolfgang Amadeusz Mozart Piano Concerto No. 17 in G major (1)
  • 21:35 James Horner Listen To The Wind
  • 21:41 Vangelis Opera Sauvage / L'Enfant
  • zobacz cały repertuar »
  • Notowanie: 286, Sunday, 23 June 2019
  • 1
    Daniel Bloom / Leszek...
    Słodki koniec dnia
    Poetessa
  • 2
    Elton John
    Król lew
    Can You Feel The Love Tonight
  • 3
    Lady Gaga / Bradley Cooper
    Narodziny gwiazdy
    Shallow
  • Zobacz całe notowanie »
Korzystanie z serwisu oznacza akceptację Regulaminu. Polityka Cookies. Prywatność. Copyright © 2019 RMF Classic