Encyklopedia muzyki RMF Classic

Początkowa litera hasła w Encyklopedii:

KARŁOWICZ MIECZYSŁAW

Karłowicz Mieczysław , ur. 11 XII 1876, Wiszniew (pow. święciański), zm. 8 II 1909, Dolina Gąsienicowa (Tatry), Życie W 1887 zamieszkał z rodziną w Warszawie, gdzie 1889–95 uczył się gry na skrzypcach u S. Barcewicza; pobierał też lekcje fortepianu, harmonii (u Z. Noskowskiego i P. Maszyńskiego) oraz kontrapunktu i form muz. (u G. Roguskiego). Systematyczne studia kompozytorskie odbył 1895–1901 u H. Urbana w Berlinie. Podczas studiów skomponował m.in. Serenadę na orkiestrę smyczkową (1897) i muzykę symfoniczną (Prolog 1899 i Intermezzo 1900) do dramatu J. Nowińskiego Biała gołąbka ; fascynował się pismami A. Schopenhauera i F.W. Nietzschego. Będąc świadkiem ówczesnego sporu między zwolennikami J. Brahmsa (nurt neoklasycyzujący) i R. Wagnera (nurt modernist.), opowiedział się za modernizmem. Jego utwory odznaczają się nowoczesną, bogatą instrumentacją i charakterystyczną dla muzyki okresu Młodej Polski aurą nostalgii i zadumy. Z natury samotnik i introwertyk, podejmował jednak ofiarną działalność społ.: głośnym artykułem Muzyka swojska w Filharmonii warszawskiej (Gazeta Polska 1902) zapoczątkował kampanię na rzecz obecności współcz. muzyki pol. w repertuarze filharmonicznym; jako czł. zarządu Warsz. Towarzystwa Muz. (1901–05) zał. czytelnię muz. i amatorską orkiestrę smyczkową, której był dyrygentem, organizował koncerty, opublikował własnym sumptem Nie wydane dotychczas pamiątki po Chopinie (1904), a 1908 zapisał Towarzystwu testamentem całe swoje mienie. Od dzieciństwa zachwycał się pięknem Tatr, które utrwalał na zdjęciach fot. i opisywał w artykułach. Odbywał wyprawy wysokogórskie, często samotnie, pieszo lub na nartach. Ostatnia zakończyła się tragicznie, został zasypany lawiną śnieżną spadającą ze stoków Małego Kościelca. Dorobek kompozytorski Prócz utworów szkolnych skomponował 29 pieśni (do słów K. Przerwy-Tetmajera, A. Asnyka, H. Heinego, Z. Krasińskiego, J. Słowackiego i in., m.in. Z nową wiosną, Pamiętam ciche, jasne, złote dni, Smutną jest dusza moja, Mów do mnie jeszcze, Idzie na pola ) i melodeklamację Na Anioł Pański do słów Przerwy-Tetmajera, Symfonię e-moll „Odrodzenie” (1902), Koncert skrzypcowy (1902) oraz 6 poematów symfonicznych: Powracające fale (1904), Odwieczne pieśni (1906), Rapsodia litewska (1906), Stanisław i Anna Oświecimowie (1907), Smutna opowieść (1908) i Epizod na maskaradzie (1913 dokończony i zinstrumentowany przez G. Fitelberga). Cechy twórczości i znaczenie K. jest uważany za największą osobowość w muzyce pol. pocz. XX w. Przez wiele lat zaliczano go do nurtu Młodej Polski (w muzyce). Kompozytorzy tej grupy (Fitelberg, L. Różycki, A. Szeluto, K. Szymanowski) zał. działającą 1905–08 Spółkę Nakładową, publikującą partytury i finansującą koncerty ich muzyki. K. nie przystąpił do Spółki, ale odnosił się życzliwie do poczynań młodszych kolegów, choć niekiedy krytycznie oceniał rezultaty ich działalności artyst.; kroczył samotnie własną drogą, jako pierwszy wprowadzając modernizm do pol. muzyki symfonicznej. O zbieżności K. z ideologią Młodej Polski (w literaturze i sztuce) świadczą np. nawiązujące do filozofii Schopenhauera tytuły części Odwiecznych pieśni : Pieśń o wiekuistej tęsknocie, Pieśń o miłości i o śmierci, Pieśń o wszechbycie . Z kolei w poemacie Stanisław i Anna Oświecimowie nawiązał K. do Wagnerowskiej koncepcji miłości i śmierci; w impresjach tatrzańskich ujawniał skłonności do panteistycznego ujmowania świata, pisał m.in. o „wiekuistym oddechu wszechbytu”. Ten swoisty dekadentyzm znajdował wyraz w jego muzyce, pełnej melancholii i smutku, później także tragizmu. Osiągnąwszy dojrzałość twórczą, K. zrezygnował z komponowania muzyki wokalnej, uzależnionej od słowa; skupił się wyłącznie na muzyce orkiestrowej. Korzystając ze zdobyczy R. Straussa i R. Wagnera (polifonia instrumentalna, eksponowanie instrumentów dętych blaszanych), a także P. Czajkowskiego (chóry instrumentów dętych, kantylena skrzypiec solo w wysokim rejestrze, wykorzystanie specyficznego brzmienia klarnetu basowego, fagotu i kontrafagotu), położył podwaliny pod rozwój nowoczesnej pol. muzyki symfonicznej, pozostawił dzieła doniosłe, o indywidualnym charakterze, wynikające m.in. z wrodzonej mu skłonności do kontemplacji i z artyst. atmosfery okresu Młodej Polski.

Encyklopedia muzyki PWN © Wydawnictwo Naukowe PWN

Popularne hasła w Encyklopedii:

  • 04:09 Alan Silvestri Suite (fragment)
  • 04:15 George Gershwin Rhapsody in Blue
  • 04:23 Fryderyk Chopin Piano Concerto No.2 in F minor Opus 21 (3)
  • zobacz cały repertuar »
  • Notowanie: 296, Sunday, 10 November 2019
  • 1
    John Barry
    Tańczący z wilkami
    The John Dunbar Theme
  • 2
    John Barry / Shirley Bassey
    Goldfinger
    Goldfinger
  • 3
    Cecilla Krull
    Dom z papieru
    My Life Is Going On
  • Zobacz całe notowanie »
Korzystanie z serwisu oznacza akceptację Regulaminu. Polityka Cookies. Prywatność. Copyright © 2019 RMF Classic