Encyklopedia muzyki RMF Classic

Początkowa litera hasła w Encyklopedii:

KANTATA

kantata [wł. cantare śpiewać ], wieloczęściowy, niesceniczny utwór wokalny, złożony z arii, recytatywów, duetów, ansambli, chórów i ritornelów instrumentalnych. Od opery i oratorium różni się mniejszymi rozmiarami i większą różnorodnością tekstów, na które składają się utwory liryczne, epickie, dram., rel., mitol. itp. K. powstała w XVII w. we Włoszech jako świecki utwór solowy z towarzyszeniem instrumentalnym (nazwa pojawiła się po raz pierwszy 1620 — Cantade ed arie a voce sola A. Grandiego). Początkowo była zwrotkową formą wariacyjną, opartą na stałym basie ( ostinato). Dość wcześnie zaczęły się wyodrębniać arie i recytatywy, które zmieniły jej pierwotną budowę. Proces ten dokonywał się w różnych ośrodkach: rzym. (G. Carissimi, L. Rossi, B. Pasquini), weneckim (F. Cavalli, M.A. Cesti, G. Legrenzi), bolońskim (G.M. Bononcini, G. Tosi, F. Gasparini). Skrystalizowaną postać k. otrzymała w szkole neapolitańskiej (F. Provenzale, A. Stradella, A. Scarlatti). Głównymi jej elementami stały się wówczas 2 arie da capo poprzedzone recytatywami. Ten typ k. rozpowszechnił się również we Francji (L.N. Clérambault, M.P. Montéclair, J.Ph. Rameau). W Niemczech rozwinęła się gł. chóralna k. kościelna z partiami solowymi. Forma ta wchłonęła elementy motetu, koncertu wokalnego i chorału protestanckiego. Najwspanialej k. rozwinął J.S. Bach, który wykorzystał bogaty zasób środków wyrazu: fugowane ( fuga) i homofoniczne chóry, recytatywy, ariosa, arie — często z instrumentami koncertującymi, solowe partie zespołowe, szeroko rozbudowane formy wariacyjne, różne rodzaje chorału. U J. Haydna, W.A. Mozarta, L. van Beethovena i późniejszych kompozytorów k. miała przeważnie okolicznościowy charakter, zachowując w ogólnych zarysach dawniejsze założenia formalne. Kompozytorzy romant. wprowadzali często elementy liryczne, a niekiedy zbliżali k. do szerzej rozbudowanej pieśni chór. (S. Moniuszko, Z. Noskowski). W muzyce XX w. k. miała wybitnych przedstawicieli (S. Prokofiew, P. Hindemith, A. Schönberg, A. Webern), była też formą często stosowaną w okresie realizmu socjalistycznego.

Encyklopedia muzyki PWN © Wydawnictwo Naukowe PWN

Popularne hasła w Encyklopedii:

  • 11:37 Lisa Gerrard, Klaus Badelt Elysium
  • 11:44 Gioacchino Rossini Cyrulik sewilski (Uwertura)
  • 11:51 Lana Del Rey Young And Beautiful
  • zobacz cały repertuar »
  • Notowanie: 296, Sunday, 10 November 2019
  • 1
    John Barry
    Tańczący z wilkami
    The John Dunbar Theme
  • 2
    John Barry / Shirley Bassey
    Goldfinger
    Goldfinger
  • 3
    Cecilla Krull
    Dom z papieru
    My Life Is Going On
  • Zobacz całe notowanie »
Korzystanie z serwisu oznacza akceptację Regulaminu. Polityka Cookies. Prywatność. Copyright © 2019 RMF Classic