Encyklopedia muzyki RMF Classic

Początkowa litera hasła w Encyklopedii:

JANÁČEK, LEOŠ

Janáček, Janaczek, Leoš, ur. 3 VII 1854, Hukvaldy (Morawy), zm. 12 VIII 1928, Morawska Ostrawa, kompozytor czeski. Studia odbył w konserwatoriach w Pradze (u F.Z. Skuherskiego), Lipsku (u L. Grilla) i Wiedniu (u F. Krenna). W 1881 zał. szkołę organistów w Brnie, z którą był związany przez 40 lat; jednocześnie 1881–88 był dyrygentem Tow. Filharmonicznego w Brnie, a 1919–25 prowadził mistrzowską klasę kompozycji w konserwatorium w Pradze. Najwybitniejszy przedstawiciel stylu nar. w muzyce czeskiej na przeł. XIX i XX w. Tworzył, zwłaszcza opery i mniejsze utwory wokalno-instrumentalne, w oparciu o wnikliwe badania folkloru muz. i prozodii morawskiej mowy. Na pierwszy plan wysunął melodykę kształtowaną wg intonacji i rytmiki gwary morawskiej. Jego dzieła operowe odznaczają się wzorowym współdziałaniem muzyki i słowa. Najwybitniejszą operą J. jest Jenůfa (właśc. Jej pasierbica, Brno 1904), nar. dramat społ.-obyczajowy, którego akcja rozgrywa się na wsi morawskiej; w dziele tym kompozytor potraktował tekst recytatywnie ( recytatyw), ograniczył struktury interwałowe partii wokalnych, melodykę i harmonikę wyposażył w liczne modalizmy ( skala). Inne ważniejsze opery, w kolejności powstawania, wszystkie wyst. w Brnie: Šarka (1925), Kát’a Kabanová (1921), Przygody Liszki Chytruski (1924), Sprawa Makropulos (1926). Z utworów orkiestrowych J. wybijają się: rapsodia Taras Bulba (1918), baśń symfoniczna Balada blanická (1920), a zwłaszcza Sinfonietta (1926) z pełnymi blasku fanfarami. J. pozostawił również utwory kameralne (2 kwartety smyczkowe: I 1923, II — „Listy poufne” 1928; Concertino na fortepian i zespół kameralny 1925), fortepianowe, chóralne a cappella (zwł. na chór męski), wokalno-instrumentalne (Hospodine, pomiluj ny 1896, Msza głagolicka 1926), pieśni solowe oraz opracowania pieśni i tańców ludowych. Wydał m.in. : O skladbě souzvukův a jejich spojův (1897), podręcznik Úplná nauka o harmonii (1911).

Encyklopedia muzyki PWN © Wydawnictwo Naukowe PWN

Popularne hasła w Encyklopedii:

  • 05:27 Marco Beltrami Ben-Hur Theme
  • 05:30 Laurent Petitgand Allegro
  • 05:34 Daniel Hope Fragment Lata z Czterech Pór Roku w aranżacji Maxa Richtera
  • zobacz cały repertuar »
  • Notowanie: 265, niedziela, 13 stycznia 2019
  • 1
    Jóhann Jóhannsson
    Nowy początek
    Kangaru
  • 2
    Kortez
    Kamerdyner
    Stare drzewa
  • 3
    John Williams
    Poszukiwacze zaginionej Arki
    Theme
  • Zobacz całe notowanie »
Korzystanie z serwisu oznacza akceptację Regulaminu. Polityka Cookies. Prywatność. Copyright © 2019 RMF Classic