Encyklopedia muzyki RMF Classic

Początkowa litera hasła w Encyklopedii:

GRECKA MUZYKA

grecka muzyka, kultura muzyczna Greków. Muzyka profesjonalna zaczęła się rozwijać na pocz. XIX w.; 1829 król Otton I zał. orkiestrę wojsk.; 1830 otwarto operę; powstały pierwsze szkoły muz. (np. 1871 znane konserwatorium Odion, istniejące do czasów obecnych). Twórczość kompozytorska łączy elementy muzyki orientalnej i lud. z osiągnięciami muzyki zachodnioeuropejskiej. Muzyka operowa wykształciła się pod silnym wpływem muzyki wł.; opera była szczególnie kultywowana na wyspach, które nie odczuły niewoli tureckiej; aktywnym ośrodkiem była Kerkira — pochodzący z niej Samaros jest autorem znanej opery Flora mirabilis (1886). Z innych kompozytorów należy wymienić: Dh. Lawrangasa, który zerwał z tradycją wł., Dh. Lewidhisa (próbował dokonać syntezy muzyki impresjonistycznej i orientalnej), Dh. Mitropoulosa (zorientowanego na muzykę zachodnioeur.), J. Konstandinidhisa (reprezentującego kierunek folklorystyczny) i J.A. Papajoanu. Awangardę muz. reprezentował J. Ksenakis, działający gł. we Francji, podobnie jak A. Logothetis, J. Christu i Dh. Terzakis; bardziej popularny nurt muzyki reprezentuje M. Theodhorakis. Do wyróżniających się kompozytorów należą ponadto G. Tsujopulos i S. Ghazuelas, a z młodszej generacji — M. Ghrighoriu i H. Ksanthudhakis. Muzyka ludowa. O współcz. obrazie ludowej m.g. zdecydowały tradycje hellenistyczne, bizant., przejawy dawnych (przedosmańskich) kontaktów z Azją Mniejszą, wreszcie pozostałości dawnych kultur autochtonicznych (śródziemnomor., iliryjskiej, trackiej) i wpływy kultur ościennych (słow., tureckiej). Stosunkowo najwięcej łączy ludową m.g. z kulturą muz. południowych Słowian, zwł. Bułgarów: zbliżony system tonalny (np. skale wąskozakresowe nie przekraczające kwinty, rozwinięta chromatyka), rytmika (np. rytmy aksakowe, łączące się z tańcami kołowymi; rytm), niektóre wspólne instrumenty, np. smyczkowa lira, dęte (kavale, zurny) i perkusyjne (bębny), właściwości wykonawcze, np. nosowa barwa, ozdobniki o charakterze łkającym, wreszcie niektóre gatunki, np. pieśni epickie, biesiadne, taneczne i doroczne. Wspólne właściwości wykonawcze i podobieństwa w instrumentarium wynikają z przejętych tradycji persko-arabsko-tureckich. Tańce, podobnie jak repertuar pieśni dorocznych i związanych z pracą, pozwalają domyślać się bardzo odległych, być może ogólnośródziemnomor. relacji (np. tańce kołowe dokumentowane w Iliadzie i ikonografii starogr.). Podstawą systemu tonalnego są diatoniczne skale heptatoniczne (7-stopniowe), często chromatyzowane ( skala, .). W porównaniu z innymi krajami Europy, chromatyka w Grecji jest najsilniej rozwinięta i jej tradycja sięga bardzo odległych czasów. W związku z melizmatycznymi manierami wokalnymi ( melizmat) występują tam nagromadzenia sekund małych i zwiększonych, niekiedy nawet ćwierćtony. Istotną cechą muzyki gr. są także modalizmy, występowania trybów: doryckiego, eolskiego (często bez VI stopnia), miksolidyjskiego, lokryckiego, lidyjskiego, frygijskiego (zw. w klas. muzyce gr. doryckim, obecnie bardzo rzadkiego) oraz jońskiego. W niektórych prowincjach (np. w Macedonii) spotyka się reminiscencje pentatoniki. System metrorytmiczny w znacznej mierze jest oparty na podziałach asymetrycznych, tj. na 5, 7, 9 jednostkach metrycznych. Szczególnie popularny jest 7-miar, epitryt (3 + 2 + 2), a także 5-miar, peon (3 + 2), i 9-miar (2 + 2 + 2 + 3). Forma w m.g. wykazuje dużą prawidłowość i przejrzystość. Na wyspach (Rodos, Kreta, Cypr) panuje dystych oparty na zasadzie powtórzenia i alternacji (AA, AB, podobnie jak u południowych Słowian). Na kontynencie występują formy bardziej rozbudowane, np. ABAB, ABCAB, ABB. Szczególnie rozbudowane i trudne do interpretacji są tzw. pieśni kleftyckie (nazwa od bohatera Klefta), tzn. opowiadania o hist. walkach z Turkami. Znamionuje je długi wiersz (7 + 8), ciągłość kantyleny, wariacyjność, improwizacyjność. Wyjątkowo trwałymi konstrukcjami są kadencje i formuły początkowe; w krótkich utworach forma ogranicza się do tych dwu elementów. Muzyka gr. ma w zasadzie charakter monofoniczny, z wyjątkiem niektórych obszarów górskich (Epir) i wysp (zwł. Karpathos). Oprócz różnorodnego repertuaru pieśniowego (pieśni obrzędowe, związane z pracą, epickie i liryczne) szczególną uwagę zwraca bogactwo form tanecznych wykonywanych w kole. Nazwy tańców pochodzą często od miejscowości, od incipitów tekstu, od ilustrowanych epizodów, od konkretnego zawodu (np. tańce rybaków). Bardzo popularna jest również twórczość pasterska, zarówno instrumentalna (wykonywana na fletach i dudach), jak i wokalna.

Encyklopedia muzyki PWN © Wydawnictwo Naukowe PWN

Popularne hasła w Encyklopedii:

  • 01:33 Edvard Grieg Koncert fortepianowy a-moll op.16 (1)
  • 01:42 Piotr Czajkowski Śpiąca królewna (Panorama)
  • 01:47 Jan Sebastian Bach II Suita orkiestrowa h-moll (2)
  • zobacz cały repertuar »
  • Notowanie: 281, Sunday, 12 May 2019
  • 1
    Lady Gaga / Bradley Cooper
    Narodziny gwiazdy
    Shallow
  • 2
    Michał Lorenc
    Psy
    Kołysanka
  • 3
    Elton John
    Faworyta
    Skyline Pigeon
  • Zobacz całe notowanie »
Korzystanie z serwisu oznacza akceptację Regulaminu. Polityka Cookies. Prywatność. Copyright © 2019 RMF Classic