Encyklopedia muzyki RMF Classic

Początkowa litera hasła w Encyklopedii:

DUR-MOLL SYSTEM

dur-moll system, system organizacji materiału dźwiękowego w muzyce eur., panujący od ok. poł. XVII do pocz. XX w., zw. też systemem funkcyjnym, systemem tonalnym lub tonalnością dur-moll . Nazwa pochodzi od 2 trybów skali diatonicznej: dur i moll, będących podstawą wszystkich konstrukcji dźwiękowych w tym systemie. Realizację formy muz. w s.d.-m. regulują: zasada tercjowej budowy akordów i funkcyjności następstw dźwiękowych, której istotą są związki między strukturami dźwiękowymi, polegające na stwarzaniu wrażenia ciążenia jednych dźwięków ku drugim (i spowodowanego tym napięcia), a akordów dysonansowych ku konsonansowym. Wiąże się z tym konieczność rozwiązywania dysonansu na konsonans, czyli pojawiania się konsonansu po dysonansie. Funkcja harmoniczna kumulowania napięcia jest przyporządkowana dominancie, rozładowania napięcia zaś tonice; następstwo dominanty i toniki tworzy kadencję. Ciążenia funkcyjne występują zarówno w jednogłosowej melodii (np. przy przejściu z VII na VIII stopień gamy, czyli z tzw. dźwięku prowadzącego na prymę toniki), jak i w przebiegu wielogłosowym, harmonicznym (przy przechodzeniu z akordu na akord). Ogół związków funkcyjnych wyznaczonych w materiale dźwiękowym przez wybrany dźwięk centralny (tonikę) stanowi tonację. Zbiór wszystkich tonacji, ułożonych wg pokrewieństw kwintowych i tercjowych ich tonik, jest ukazany na okręgu kwintowym. Wielostronność związków między akordami w s.d.-m. odgrywa zasadniczą rolę przy modulacji. Rozwój chromatyki i akordów alterowanych ( alteracja), nasilający się w XIX w., doprowadził do zatarcia różnicy między trybami dur i moll, zachwiania poczucia centrum tonacyjnego (toniki) i usamodzielniania się akordów dysonansowych, a w konsekwencji do zaniku w muzyce artyst. pocz. XX w. tonalności opartej na s.d.-m. (zachowała się ona jeszcze gł. w muzyce popularnej).

Encyklopedia muzyki PWN © Wydawnictwo Naukowe PWN

Popularne hasła w Encyklopedii:

  • Notowanie: 262, niedziela, 9 grudnia 2018
  • 1
    Kortez
    Kamerdyner
    Stare drzewa
  • 2
    Michał Lorenc
    Psy
    Kołysanka
  • 3
    Alan Silvestri
    Forrest Gump
    Suita
  • Zobacz całe notowanie »
Korzystanie z serwisu oznacza akceptację Regulaminu. Polityka Cookies. Prywatność. Copyright © 2018 RMF Classic