Encyklopedia muzyki RMF Classic

Początkowa litera hasła w Encyklopedii:

DIE KUNST DER FUGE

Bach Johann Sebastian, Die Kunst der Fuge, utwór J.S. Bacha powstały 1749–50. Sztuka fugi jest dziełem jedynym w swoim rodzaju. Żaden z wcześniejszych ani późniejszych kompozytorów nie wzbił się na takie wyżyny polifonii, na jakie wzbił się Bach, i żaden nie dał dowodów takiego kunsztu imitacyjno-kontrapunktycznego. Dzieło stanowi summę doświadczeń Bacha w tym zakresie. Wykorzystuje wszystkie znane w epoce baroku środki polifoniczne: inwersję (odwrócenie kierunku interwałów), ruch wsteczny (rak), augmentację i diminucję (zwiększenie i zmniejszenie wartości rytmicznej dźwięków), także inne środki rytmiczne, stretta, dźwięki obce i figuracje. Składa się z piętnastu fug i czterech kanonów, zwanych kontrapunktami (ze względu na istnienie wariantów podawana jest też inna ich liczba). Kanony są dwugłosowe, fugi — trzy- i czterogłosowe. Całość oparta jest na jednym stałym temacie, ale pojawiają się też dodatkowo tematy inne. Z punktu widzenia liczby i postaci tematów rozróżnia się: fugi jednotematowe (Contrapunctus I–IV), fugi z odpowiedzią w inwersji (Contrapunctus V–VII), fugi dwu- i trzytematowe (Contrapunctus VIII–XI), fugi lustrzane (Contrapunctus XVI–XVIII) i nie dokończoną fugę ostatnią, w której temat główny miał prawdopodobnie wystąpić jako czwarty (Contrapunctus XIX). W manuskrypcie, w miejscu, gdzie urywa się tok muzyczny ostatniej fugi, syn Sebastiana, Carl Philipp Emanuel, dopisał: „Śmierć kompozytora przerwała pracę nad fugą w miejscu, gdzie nazwisko B.A.C.H. pojawia się jako kontrapunkt”. Istotnie, od 193 taktu tej fugi kompozytor wprowadza trzeci temat złożony z dźwięków b—a—c—h. Bach komponował swe ostatnie dzieło po nieudanych operacjach oczu, prawie oślepły, źle znoszący światło. Zlecił sporządzenie miedziorytów i zdążył dokonać korekty jedenastu fug wyrytych na płytach. Układ pozostałych budzi do dziś spory. Nie wiadomo z całą pewnością, czy tytuł Sztuka fugi pochodzi od samego Bacha. Nieokreślona została także dyspozycja instrumentalna, o ile taką Bach w ogóle miał na myśli. Sztuka fugi mogła być przezeń pomyślana jako dzieło muzyki absolutnej, jako rodzaj abstrakcyjnej struktury, oderwanej od konkretnego brzmienia instrumentalnego. Niektórzy z dawniejszych muzykologów widzieli w Sztuce fugi przykład dzieła dydaktycznego. Przez długi czas pozostawała ona w cieniu, znana na ogół tylko nielicznym teoretykom muzyki. Mimo ukazania się jej drukiem niebawem po śmierci kompozytora, a 1752 w nowej okładce podczas Targów Lipskich, przez 4 kolejne lata kupiono zaledwie 30 egzemplarzy. Rozgoryczony C.Ph.E. Bach sprzedał miedziane płyty z wyrytym na nich ojcowskim dziełem po cenie złomu. Sztukę fugi doceniono w pełni i powołano do życia koncertowego dopiero w XX wieku. Uznano, że jest godna nie tylko studiowania, ale i słuchania. Obecnie istnieje wiele jej wersji wykonawczych: na organy, klawesyn lub fortepian, także na najrozmaitsze zespoły kameralne i orkiestrowe.

Encyklopedia muzyki PWN © Wydawnictwo Naukowe PWN

Popularne hasła w Encyklopedii:

  • 00:19 Ben Foster The Seasons Change
  • 00:22 Franz Joseph Haydn Symfonia nr 100 G-dur Wojskowa (3)
  • 00:27 Valentina Lisitsa Seashore
  • zobacz cały repertuar »
  • Notowanie: 296, Sunday, 10 November 2019
  • 1
    John Barry
    Tańczący z wilkami
    The John Dunbar Theme
  • 2
    John Barry / Shirley Bassey
    Goldfinger
    Goldfinger
  • 3
    Cecilla Krull
    Dom z papieru
    My Life Is Going On
  • Zobacz całe notowanie »
Korzystanie z serwisu oznacza akceptację Regulaminu. Polityka Cookies. Prywatność. Copyright © 2019 RMF Classic