Encyklopedia muzyki RMF Classic

Początkowa litera hasła w Encyklopedii:

CANZONA

canzona [kanco na ; wł. canzone ], rodzaj utworu wokalnego o zróżnicowanej historycznie formie; w świeckiej muzyce wokalnej XVI w. c. tworzyła: a) wczesną formę frottoli, z której rozwinął się madrygał; b) lud. odmianę villanelli, a więc canzoni villanesche i canzoni alla Napolitana; w XVIII w. c. wokalna weszła do opery jako pieśń liryczna (W.A. Mozart Wesele Figara ). Także rodzaj utworu instrumentalnego. W muzyce instrumentalnej c. odgrywała większą rolę niż w wokalnej. Powstała z transkrypcji fr.-flamandzkiej wokalnej chanson (T. Crécquillon, Clemens non Papa), czyli jej opracowania na lutnię (Francesco da Milano 1536, 1546) i instrumenty klawiszowe (Marco Antonio da Bologna 1523, G. Cavazzoni 1543), a w szczególności na organy (A. Gabrieli 1571, C. Merulo 1592). Utwory te odznaczały się wyraźnym rozczłonkowaniem, różnorodnością faktury, ostro zarysowaną rytmiką tematów w częściach imitacyjnych. W związku z tym c. instrumentalna stała się jedną ze wstępnych form fugi. Niektórzy kompozytorzy identyfikowali c. z fugą (B. Schmid 1607, F. Murschhauser 1707). U G. Frescobaldiego c. stała się formą wariacyjną. Nie mniejsze znaczenie miały c. na zespoły instrumentalne. Istniały 3 rodzaje tych utworów: a) proste 4-głosowe, nawiązujące bezpośrednio do wokalnej chanson (F. Maschera); b) szeroko rozbudowane, koncertujące, przeznaczone na 2 lub kilka chórów instrumentalnych (G. Gabrieli); c) wielocząstkowe, z częstymi kontrastami rytmicznymi i agogicznymi, będące prototypem cyklicznej sonaty da chiesa (B. Marini, T. Merula, M. Neri, M. Cazzati, A. Jarzębski). W rozwiniętej sonacie nazwa c. oznaczała niekiedy części fugowane (W. Young, H. Purcell). Zespołowa c. pojawia się czasem jako uwertura operowa (S. Landi S. Alessio ). W muzyce XIX w. c. była również lirycznym utworem instrumentalnym (Czajkowski IV Symfonia ).

Encyklopedia muzyki PWN © Wydawnictwo Naukowe PWN

Popularne hasła w Encyklopedii:

  • 10:11 Andrzej Zaucha C'est la vie
  • 10:16 Alberto Iglesias El Polvo Del Tractor
  • 10:18 Henry Mancini Peter Gunn
  • zobacz cały repertuar »
  • Notowanie: 297, Sunday, 17 November 2019
  • 1
    John Barry
    Tańczący z wilkami
    The John Dunbar Theme
  • 2
    Alan Silvestri
    Forrest Gump
    Suita
  • 3
    Łukasz Pieprzyk
    Legiony
    Zakończenie
  • Zobacz całe notowanie »
Korzystanie z serwisu oznacza akceptację Regulaminu. Polityka Cookies. Prywatność. Copyright © 2019 RMF Classic