Encyklopedia muzyki RMF Classic

Początkowa litera hasła w Encyklopedii:

BRUCKNER ANTON

Bruckner [bru knər ] Anton , ur. 4 IX 1824, Ansfelden k. Linzu, zm. 11 X 1896, Wiedeń, kompozytor austriacki. Życie W 1837 został śpiewakiem (Singknabe ) w klasztorze kanoników regularnych Św. Augustyna w Sankt Florian, gdzie rozpoczął systematyczną naukę basu generalnego oraz gry na skrzypcach i organach; 1840 odbył roczne studia w seminarium nauczycielskim w Linzu; jednocześnie studiował harmonię u A. Dürrnbergera, poznawał muzykę L. van Beethovena i C.M. von Webera. Po ukończeniu studiów podjął pracę nauczyciela wiejskiego, w wolnych chwilach kontynuował studia muz., komponował i dorabiał, grając do tańca. Kontakt z muzyką użytkową stał się w przyszłości źródłem pierwiastków lud. w jego twórczości. W tym czasie zaczął komponować większe formy; napisał m.in. Mszę C-dur na alt, 2 rogi i organy (1842) i Mszę na Wielki Czwartek na 4-głosowy chór (1844). W 1845 powrócił do Sankt Florian, aby objąć posadę nauczyciela; spędził tam następne 10 lat. Kształcił się dalej sam, studiując Rozprawę o fudze F.W. Marpurga, dzieła mistrzów renesansu i baroku oraz klasyków wiedeńskich. Zapoznał się także z twórczością organową F. Mendelssohna-Bartholdy’ego, którego oratorium Paulus wcześniej już wywarło na nim silne wrażenie. Z lat pobytu w Sankt Florian pochodzi pierwsze dzieło zapowiadające dojrzały okres jego twórczości: Missa solemnis (1854). B. przez wiele lat nie mógł się zdecydować na porzucenie zawodu nauczycielskiego; nawet posadę organisty klasztornego, którą otrzymał 1848, uważał za zajęcie uboczne. Dopiero sukces wykonania Missa solemnis oraz decyzja S. Sechtera, który zapoznawszy się z tym utworem, zgodził się przyjąć B. na ucznia, skłoniły go do poświęcenia się zawodowi muzyka. W 1855 objął posadę organisty katedralnego w Linzu, gdzie pozostał do 1868. Do 1861 corocznie spędzał kilka tygodni w Wiedniu, kontynuując studia u Sechtera. Uzupełnił je w Linzu pod kierunkiem O. Kitzlera, zajmując się gł. instrumentacją romant. i studiując partytury F. Liszta, H. Berlioza, a zwł. R. Wagnera. Już wczesne opery Wagnera wywarły na nim silne wrażenie; od 1865, gdy usłyszał w Monachium Tristana, zainteresowanie zmieniło się w swoisty kult. Pod wpływem Wagnera powstały 1864–68 pierwsze dojrzałe utwory B.: 3 msze i I Symfonia . Ta ostatnia została poprzedzona 2 symfoniami, których B. nie objął numeracją; Symfonię d-moll oznaczył później numerem 0. Obfita twórczość wokalna B. z tego okresu pozostawała w związku z jego działalnością wykonawczą na stanowisku dyrygenta chórów Liedertafel. W 1868 B. objął stanowisko profesora generałbasu, kontrapunktu i organów w konserwatorium w Wiedniu. W okresie wiedeńskim powstały najważniejsze kompozycje B.: pozostałe symfonie, Kwintet smyczkowy i Te Deum . Często wyjeżdżał z Wiednia w związku z wykonaniami swoich dzieł i wizytami w Bayreuth u Wagnera (choć włączył się jako zwolennik Wagnera do sporu między stronnictwem „konserwatywnym” a „postępowym”, nie sformułował swego programu artyst.); kilka razy występował jako organista we Francji, W. Brytanii i Szwajcarii. Muzyka B. dopiero po 1880 zaczęła zdobywać uznanie, gł. dzięki kilku entuzjastycznie nastawionym dyrygentom, jak: F. Schalk, F. Löwe, A. Nikisch, G. Mahler. Pod koniec życia pracował nad IX Symfonią, której nie zdążył ukończyć. Cechy twórczości W swej twórczości B. skoncentrował się niemal wyłącznie na muzyce rel. i na formie symfonii; o ile jednak twórczość symfoniczną podjął dopiero po 1860, o tyle formy muzyki rel. uprawiał od wczesnych lat młodzieńczych i właśnie na ich gruncie formował swój indywidualny styl. We wczesnych kompozycjach B. nawiązał do tradycji austr. muzyki kośc. oraz do twórczości kompozytorów renesansu i baroku (np. G.P. da Palestriny i kompozytorów szkoły weneckiej). Dojrzały styl B. stanowi nowatorską syntezę tradycji polifonicznych ze środkami wagnerowskiej harmoniki i instrumentacji (np. Te Deum ), co wyraża się nie tylko w traktowaniu zespołu orkiestrowego, lecz i w posługiwaniu się głosem jako jednym z instrumentów orkiestry. W symfoniach nawiązał do schematów klas., wykorzystując przy tym zdobycze harmoniczne i instrumentacyjne Wagnera. Cykl symfoniczny uległ u B. znacznej rozbudowie, np. tematom formy sonatowej B. nadał postać obszernych ewolucyjnych grup tematycznych, idąc drogą wytyczoną przez F. Schuberta. O odrębności stylu B. decydują nadto elementy austr. muzyki lud. i chorału w melodyce oraz silny wpływ faktury organowej wyrażający się m.in.: stosowaniem faktury polifonicznej i polifonizującej oraz dążeniem do pełni brzmienia. Odrębne miejsce w twórczości B. zajmuje Kwintet smyczkowy wykazujący wpływ stylu Wagnera w traktowaniu zespołu. Do dziś nie został w pełni wyjaśniony problem oryginalnych wersji symfonii B. Kompozytor chętnie zgadzał się na liczne zmiany, wprowadzane zwł. przez dyrygentów. Mimo żmudnych badań R. Haasa i A. Orela nie udało się rozstrzygnąć wszystkich wątpliwości. Odbiciem aktualnego stanu wiedzy na ten temat są prace edytorskie L. Nowaka. Główne dzieła Ważniejsze kompozycje: orkiestrowe — Symfonia f-moll (1863), Symfonia d-moll, zw. Die Nullte (Nr O, 1863–64), 9 symfonii numerowanych: nr 1 c-moll (1865–66), nr 2 c-moll (1871–72), nr 3 d-moll, zw. Wagnerowską (1873), nr 4 Es-dur, zw. Romantyczną (1873–74), nr 5 B-dur (1875–78), nr 6 A-dur (1879–81), nr 7 E-dur (1881–83), nr 8 c-moll (1884–87), nr 9 d-moll (1887–96, niedokończona); 3 Utwory orkiestrowe (ok. 1862), Uwertura g-moll (1863); utwory wokalne na głosy solowe, chór i orkiestrę (z wyjątkiem Mszy e-moll ) — Requiem d-moll (1848–49), Magnificat (1852), Missa solemnis b-moll (1854), 3 msze numerowane: nr 1 d-moll (1864), nr 2 e-moll na chór 8-głosowy i orkiestrę dętą (1866), nr 3 f-moll (1867–68); Te Deum (1881–84), Psalm CL na sopran, chór i orkiestrę (1892); ponadto motety, hymny, psalmy; utwory do tekstów niem., m.in. Helgoland na podwójny chór męski i orkiestrę (1893); kameralne — Kwintet smyczkowy F-dur (1879); utwory fortepianowe i organowe. Z kryt. wyd. zbiorowego dzieł B. pod redakcją R. Haasa i A. Orela, zaplanowanego na 22 t., ukazało się 11 t. (1930–44). Od 1951 wychodzi w Wiedniu nowe wyd. zbiorowe (redaktor L. Nowak). Wykłady uniwersyteckie B. wydał E. Schwanzara: A. Bruckner. Vorlesungen über Harmonielhre und Kontrapunkt an der Universität Wien (1950); listy B. wydali: F. Graflinger i M. Auer (1924).

Encyklopedia muzyki PWN © Wydawnictwo Naukowe PWN

Popularne hasła w Encyklopedii:

  • 22:10 Marcin Przybyłowicz Hunt or Be Hunted
  • 22:12 Tony Bennett, Amy Winehouse Body & Soul
  • 22:16 Dominic Frontiere Love Theme
  • zobacz cały repertuar »
  • Notowanie: 286, Sunday, 23 June 2019
  • 1
    Daniel Bloom / Leszek...
    Słodki koniec dnia
    Poetessa
  • 2
    Elton John
    Król lew
    Can You Feel The Love Tonight
  • 3
    Lady Gaga / Bradley Cooper
    Narodziny gwiazdy
    Shallow
  • Zobacz całe notowanie »
Korzystanie z serwisu oznacza akceptację Regulaminu. Polityka Cookies. Prywatność. Copyright © 2019 RMF Classic