Encyklopedia muzyki RMF Classic

Początkowa litera hasła w Encyklopedii:

BOGURODZICA

Bogurodzica, najdawniejsza pol. pieśń rel.; powstała między XI a XIV w., najpewniej w XIII lub XIV w., jako poezja meliczna (śpiewana), związana z liturgią; tekst pierwotny obejmował 2 strofy, każdą kończył refren Kyrie eleison . B. jest modlitwą błagalną do Matki Bożej o pomoc (1. strofa), do Chrystusa, by przez wzgląd na św. Jana Chrzciciela dał ludziom zbawienie (2. strofa); jako wiersz mistrzowski artystycznie (paralelizmy, układ rymów) stanowi arcydzieło. Mimo podobieństwa do hymnów łac. jest B. utworem oryginalnym o formie gatunkowej tropu, tj. retorycznego dodatku w języku nar. do łac. tekstu mszy św.; wykazuje jednak także analogie do formy kontakionu, tj. hymnu gr. przyjętego w liturgii wschodniej, upowszechnionego przez liturgię staro-cerkiewno-słow. i poprzez piśmiennictwo Czech. Z kolei konstrukcja modlitwy przywołuje schemat ikonograficzny Deesis (Deisis), znany ze wschodnich ikon prawosł., ale i z zachodniej sztuki rom. (w pol. sztuce: polichromia w Tumie pod Łęczycą i wschodniego pochodzenia freski kaplicy zamku w Lublinie). W XV w. tekst powiększył się o tzw. pieśń wielkanocną i pieśń pasyjną. Według J. Długosza B. śpiewano jako „carmen patrium” 1410 pod Grunwaldem, pełniła funkcję hymnu państwowego. Najdawniejsze odpisy B. pochodzą z pocz. XV w., wyd. 1 w Statucie Łaskiego (1506) — najstarszy drukowany pol. tekst poet. (tu błędna wzmianka o autorstwie św. Wojciecha); wydanie kryt. 1962 (komentarz nie uwzględnia kontekstu wschodniego). Zachowany zapis melodii utworu, choć wykazuje pokrewieństwa z chorałem gregoriańskim, niem. pieśniami rel. oraz liryką trubadurów i truwerów (początek zgodny z incipitem pieśni Jehana de Braine), stanowi kompozycję oryginalną.

Encyklopedia muzyki PWN © Wydawnictwo Naukowe PWN

Popularne hasła w Encyklopedii:

  • Notowanie: 286, Sunday, 23 June 2019
  • 1
    Daniel Bloom / Leszek...
    Słodki koniec dnia
    Poetessa
  • 2
    Elton John
    Król lew
    Can You Feel The Love Tonight
  • 3
    Lady Gaga / Bradley Cooper
    Narodziny gwiazdy
    Shallow
  • Zobacz całe notowanie »
Korzystanie z serwisu oznacza akceptację Regulaminu. Polityka Cookies. Prywatność. Copyright © 2019 RMF Classic