Wykluczeni

Młodzi bohaterowie Wykluczonych – Rainer, Anna, Sophie, Hans – nie odnajdują żadnych wartości w świecie dorosłych. Sensu poszukują w aktach przemocy, rabunkach, seksie. Pochodzą z różnych środowisk, każde z nich ma jednak problemy w domu rodzinnym. Ich przeżycia u progu dorosłości ponuro charakteryzują rzeczywistość Austrii końca lat pięćdziesiątych: społeczną niesprawiedliwość, fasadową moralność i patologiczne struktury rodzinne. Nierozliczone zbrodnie nazistowskie również odciskają piętno na młodszym pokoleniu.
Jelinek oparła fabułę Wykluczonych na autentycznych wydarzeniach z 1965 roku: siedemnastolatek z Wiednia zamordował swoją rodzinę. Autorka śledziła doniesienia o tej sprawie w mediach, stworzyła jednak własny obraz dramatycznych wydarzeń, próbując odkryć mechanizm działania młodocianego przestępcy i odtworzyć genezę zbrodni.
Austriacka noblistka prowadzi narrację z dystansu, zabarwia opowieść czarnym, sarkastycznym humorem. Używa języka stylizowanego na potoczny. Wykluczeni są jednak przede wszystkim mozaiką cytatów, parafraz, aluzji do wybranych utworów literackich. Uważny czytelnik odnajdzie odniesienia do Sartre’a, Camusa, de Sade’a, Bataille’a, Goethego, Trakla i wielu innych.
Książka ukazała się dotychczas w Anglii, Francji, Grecji, Holandii, Hiszpanii, Szwecji i została zekranizowana w 1982 roku przez Franza Novotnego. Współautorką scenariusza była sama Jelinek, a film spotkał się z dużym uznaniem.

Dziwi mnie, że literatura kobieca nie jest bardziej nasycona przemocą. To upokorzenie, jakim jest pisanie utworu, który – by sformułować to z pewną przesadą – z góry skazany jest na pogardę, wywołuje we mnie agresję, którą bardzo dobrze potrafię potem rzutować na moje postaci. (...) Dlatego tak bardzo interesuję się przypadkami kryminalnymi – w końcu wszystkie moje powieści to także powieści kryminalne.
Elfriede Jelinek

Pióro Jelinek – co potwierdziła decyzja Akademii Szwedzkiej – to jej niezawodna broń. Nikt bardziej zaciekle niż ona w całej powojennej literaturze nie przeciwstawiał się wszelkim przejawom władzy: wojnie, neofaszyzmowi, przemocy, obłudzie, korupcji, hierarchizacji społecznej.
Joanna Mieszko, „Odra”

Jest głosem awangardy.
Peter Ayrton, „Publishers Weekly”

Jelinek nie jest zainteresowana żadnym zdaniem, które nie jest wyprowadzeniem ciosu prosto w szczękę tej rzeczywistości, którą opisuje. Ta proza siedzi w tradycji niemieckiego ekspresjonizmu, w prozie Canettiego i Brechta – tu nie ma sentymentów, nie ma zmiłuj.
Bożena Umińska, „Przegląd”

Elfriede Jelinek (ur. 1946), uhonorowana Nagrodą Nobla w 2004 roku, większość życia spędziła w Wiedniu. Zadebiutowała w roku 1967 jako poetka. Dziś jest cenioną autorką powieści i dramatów, wielokrotnie wyróżnianych, m.in. prestiżowymi Heinrich-Böll-Preis (1986) i Georg-Büchner-Preis (1998). Znana w Polsce z głośnej powieści Pianistka (wyd. II poprawione W.A.B. 2004) oraz dramatów: Choroba albo współczesne kobiety (1984, polski przekład 1994), Nora (1977), Clara S. (1981) i Zajazd (1994) – wydanych po polsku w jednym tomie w 2001 i 2004 roku. Powieść Wykluczeni, przetłumaczona dotychczas na kilkanaście języków, potwierdziła sukces wydanych wcześniej Amatorek (W.A.B. 2005). Inne ważne powieści pisarki: wir sind lockvögel baby! (1970), Lust (1989), Die Kinder der Toten (1995), Gier (2000), wkrótce również ukażą się nakładem wydawnictwa W.A.B.


Elfriede Jelinek
Wykluczeni
przełożyły Anna Majkiewicz i Joanna Ziemska
Wydawnictwo W.A.B.