„20latRP.pl / Nasza_Historia” - Witold Bereś, Krzysztof Burnetko

… to osobisty obraz wolnej Polski 1989-2009, przegląd punktów zwrotnych jej historii, spotkania z najciekawszymi Polakami i opis obyczajów…


Jak wyglądała Polska dwadzieścia lat temu, 4 czerwca 1989 roku?

Trwają właśnie pierwsze wolne (choć tylko częściowo) wybory. Małgorzata Szumowska ma 16 lat i nie może jeszcze głosować, ale pomaga ojcu, Maćkowi, który współorganizuje kampanię Solidarności. Marcin Meller, poza głosowaniem na listę Komitetu Obywatelskiego, pomaga ekipie fińskiej telewizji, która kręci film o Polsce. Jerzy Pilch wykonuje – jak sam powie po latach – kabotyński gest i wpina w klapę znaczek Solidarności przechowywany sekretnie w ciemnej nocy stanu wojennego. Piotr Skrzynecki wkłada czystą białą, koszulę i kapelusik z piórkiem i jak gdyby nigdy nic, choć nigdy wcześniej tego nie robił, idzie głosować. Na „Solidarność”. Krzysztof Globisz też głosuje na „Solidarność”, ale ważniejsze jest dla niego, że trzy tygodnie wcześniej przyszedł na świat jego pierworodny syn, który teraz ma szansę żyć w wolnej Polsce. Jacek Żakowski wspomina tę datę jako sądny dzień – pracuje bowiem w „Gazecie Wyborczej”, pierwszym wolnym dzienniku na wschód od Łaby i ma naprawdę mnóstwo pracy…


To opowieść o ciekawych Polakach, którzy bądź wolną Polskę tworzyli, bądź w niej ciekawie żyli. Leszek Balcerowicz. Władysław Bartoszewski. Kardynał Stanisław Dziwisz. Marek Edelman. Krzysztof Globisz. Edyta Górniak. Jan Paweł II. Ryszard Kapuściński. Jacek Kuroń. Aleksander Kwaśniewski. Stanisław Lem. Adam Małysz. Tadeusz Mazowiecki. Marcin Meller. Adam Michnik. Czesław Miłosz. Andrzej Mleczko. Jerzy Owsiak. Tomasz Schimscheiner. Piotr Skrzynecki. Małgorzata Szumowska. Marcin Świetlicki. Ksiądz Józef Tischner. Grzegorz Turnau. Andrzej Wajda. Wiesław Walendziak. Lech Wałęsa… - to tylko niektórzy z nich.

To historia 21 kamieni milowych ostatniego dwudziestolecia: od wyborów czerwcowych w 1989 roku, poprzez referendum o wejście do Unii (2003) aż po ostatnią Wielką Orkiestrę Świątecznej Pomocy.
To opowieść o tematach, którymi Polacy najmocniej żyli po odzyskaniu niepodległości: od lustracji i wielkiej polityki, poprzez sukcesy Adama Małysza i losy polskiego sportu, po Nobla dla Wisławy Szymborskiej i stan polskiej kultury.
To historia dwudziestu lat w cytatach. Od „Proszę państwa, 4 czerwca 1989 roku skończył się w Polsce komunizm” Joanny Szczepkowskiej, poprzez „Trzeba prezydenta z siekierą, który nie certoli się” Lecha Wałęsy po „Baśka miała fajny biust” Roberta Gawlińskiego i zespołu „Wilki”.

Ale przede wszystkim – to opowieść o polskim sukcesie. Tym niespodziewanym, jakim było obalenia komunizmu i wyjście wojsk rosyjskich. Tym niezwykłym, jakim są bezpieczne granice i członkostwo w Unii Europejskiej i NATO. Tym wypracowanym, jakim jest stan gospodarki i siła wolnych mediów. Tym niedocenianym jakim jest nasza samorządność i zdolność do rozliczania się z własną, trudną historią.

Jak piszą autorzy:

„Tak, chętnie skrytykujemy – i krytykowaliśmy – dziesiątki przejawów życia w Polsce.
Wiemy, wiemy – nie ma autostrad, sprawiedliwość jest nie tylko ślepa, ale i kulawa, a dzieciom tylko dlatego nie można dać na imię Korupcja, bo nikt jeszcze za to nie zapłacił pod stołem.
Ale Polska to nie tylko potknięcia. Ba – to głównie sukcesy. Naprawdę.
Tak, wiele razy mieliśmy wrażenie, że w naszych relacjach z wolną Polską zachowywaliśmy się jak panowie w wieku średnim, którzy nagle zakochują się w dwudziestolatce: od euforycznego i bezrefleksyjnego zachwytu po głupią podejrzliwość i serce zatrute nienawiścią.
Czy to głupie? Pewnie tak. Ale na pewno prawdziwe. Wszak w średnim wieku jesteśmy, a Polska ma dwadzieścia lat.
Dlaczego zachowujemy wobec niej podejrzliwość – już wiadomo. Ale dlaczego ją kochamy?
Najpierw dlatego, bo wolna. Zewnętrznie i wewnętrznie. Można powiedzieć wszystko, nawet rzecz najgłupszą, i nikt nie „zapuka nam w ściany”. Nikt na to nie liczył.
Bo jest dostatnia. Niech nikt nas nie straszy kryzysem – dwadzieścia lat temu, jako jedyny kraj w Europie, byliśmy na jego dnie. I wyszliśmy z niego – sami, choć razem.
Bo – choć wszyscyśmy, Polacy, malkontenci – udało się niezwykle dużo osiągnąć: kłóciliśmy się, ale jak przychodziło co do czego, to jednak wybieraliśmy doskonale (patrz: referendum europejskie). No i te bezpieczne granice i silni sojusznicy!
Bo polskie elity, choć psy wieszaliśmy na nich, były (i gdzie niegdzie jeszcze są) takie, jakich w następnych wielu dziesięcioleciach może już nie być.
Bo politycy bywają durniami, ale jednak dają sobie radę i nikt w Polsce nie porywał ani nie mordował przeciwników politycznych (zerknijcie na Ukrainę czy Słowację).
Bo – wreszcie – Polska przede wszystkim jest zbiorowym sukcesem NAS WSZYSTKICH. (…)
Ale nasza miłość do Polski ma jeszcze jeden, szczerze mówiąc najważniejszy pewnie aspekt: osobisty.
Bo prócz poglądów politycznych zmierzających do wolnej Polski, tak jakoś się złożyło, że w budowę Rzeczpospolitej wspólnie inwestujemy i inwestowaliśmy od ponad 20 lat.
Tak, jesteśmy zakochani w Polsce. Również dlatego, że nam się udało.
Ale głęboko wierzymy, że niemal każdy, kto się wokół rozejrzy, a pamięta nieco więcej niż to tylko, co jadł w zeszły piątek, przyzna, że i jemu jest lepiej. A już na pewno – że może być lepiej”.

*
Książka ukazuje się w ramach projektu 20latRP.pl / POCHWALMY SIĘ! prowadzonego pod patronatem księdza kardynała Stanisława Dziwisza, Lecha Wałęsy i Andrzeja Wajdy

Witold Bereś. Przez wiele lat dziennikarz „Tygodnika Powszechnego” i „Gazety Wyborczej” oraz felietonista radia RMF. Od kilku lat – producent i scenarzysta filmowy (m.in. „Anioł w Krakowie”, „Zakochany Anioł”, „Tischner – życie w opowieściach”…).
Krzysztof Burnetko. Po latach pracy w „Tygodniku Powszechnym” – dziś w jest redaktorem w tygodniku „Polityka”.

Wspólnie napisali kilka książek. Pierwsza z nich to wywiady ich autorstwa przeprowadzone dla prasy podziemnej, a wydane przez Instytut Literacki w Paryżu („Tylko nie o polityce. Rozmowy ‘Promienistych’). Ostatnio wydali w „Świecie Książki”: „Duchowny niepokorny. Rozmowy ze ks. Stanisławem Musiałem” (2006), „Kapuściński: nie ogarniam świata” (2007) i „Marek Edelman. Życie. Po prostu” (2008).



Zawartość tematyczna książki (spis rozdziałów):

rok 1989 – kamień milowy nr 1: wybory czerwcowe / twarze 20-lecia: Lech Wałęsa
… rok 1990: plan Balcerowicza / gen. Wojciech Jaruzelski
… rok 1991: start giełdy / Leszek Balcerowicz
… rok 1992: lustracja / Jacek Kuroń
… rok 1993: wyjście Rosjan / Jurek Owsiak
… rok 1994: Edyta Górniak w Eurowizji / Wiesław Walendziak
… rok 1995: pierwsza debata prezydencka / Władysław Bartoszewski
…: rok 1996: Nobel dla Szymborskiej / Czesław Miłosz
… rok 1997: uchwalenie Konstytucji / Tadeusz Mazowiecki
… rok 1998: reforma samorządowa / Jerzy Giedroyc
… rok 1999: w NATO / Jerzy Turowicz
… rok 2000: sprawa Jedwabnego / ks. Józef Tischner
… rok 2001: TVN-24 i wolne słowo / Jan Nowak – Jeziorański
… rok 2002: Adam Małysz Super Orzeł / Aleksander Kwaśniewski
… rok 2003: Referendum o Unii / Bronisław Geremek
… rok 2004: tanie linie lotnicze / Ryszard Kapuściński
… rok 2005: Śmierć Jana Pawła II / kard. Stanisław Dziwisz
… rok 2006: Nasza-Klasa.Pl! / Stanisław Lem
… rok 2007: Przeciwko IV RP / Adam Michnik
… rok 2008: oscarowa nominacja dla „Katynia” / Andrzej Wajda
… rok 2009 - Owsiak jak zwykle / Marek Edelman