Muzyka

wróć

...EXPLOSANTE-FIXE..., TRANSITOIRE VII

Boulez Pierre, ...explosante-fixe..., Transitoire VII utwór P. Bouleza na 3 flety i zespół kameralny. Jedną z charakterystycznych cech artystycznego temperamentu Bouleza są wielokrotne powroty do utworów napisanych w przeszłości i tworzenie ich wariantów na nowo, z wykorzystaniem np. tych nowych technologii, które nie istniały, gdy pierwsze ich wersje powstawały. Poliwariantowość serii utworów Bouleza nie sprowadza się jednak do ich „ulepszania” czy stosowania nowej instrumentacji — prowadzi zazwyczaj do ukazania wyjściowej materii dźwiękowej w całkowicie nowym ujęciu estetycznym. Tytułowe „zatrzymanie tego, co może eksplodować” pierwotnie zanotowane zostało na jednej stronie w postaci siedmiu mniej lub bardziej rozwiniętych struktur dźwiękowych, powiązanych strzałkami, określającymi porządek kolejności ich występowania. Tej stronie towarzyszył opis możliwych dróg realizacji utworu, którego autorami mieli być wykonawcy. Ta pierwotna postać została 1971 dedykowana pamięci zmarłego wtedy I. Strawińskiego. Jądrem kompozycji jest prosty motyw zapisany na jednym systemie — Originel, wokół którego usytuowane są Transitoires (od 2-go zapisanego na 2-ch systemach do 7-ego zapisanego na 7-miu systemach). Owo pierwotne „jądro utworu” zaczęło przyjmować przez 20 lat kolejne formy, tak realizowane przez innych (np. H. Holligera), jak i samego Bouleza, opracowującego konspekt (i koncept zarazem) na rozmaite składy instrumentalne (w tym na instrumenty solowe), od 1972 z użyciem elektronicznego przetwarzania dźwięku. Ostatnia (wg kompozytora ostateczna) wersja utworu, w której obok wyjściowego segmentu Originel i segmentów „przejściowych” (Transitoires ) wprowadzone są też poboczne, „postojowe” Interstitiels, traktowane jako „mobile”, do swobodnego wyboru podczas wykonań przez wykonawców, jest w efekcie rodzajem kameralnego koncertu na 3 flety (w tym jeden, grający interaktywnie w systemie MIDI z użyciem komputera), zespół instrumentalny i elektronikę. To muzyka łącząca intelektualną elegancję i kunsztowną koncepcję z wysmakowaną subtelnością dźwiękową i estetycznym wykwintem.

Encyklopedia muzyki PWN © Wydawnictwo Naukowe PWN