Muzyka

wróć

AKORD

akord [fr. accord zgoda ], współbrzmienie co najmniej 3 różnych co do wysokości dźwięków, których stosunki są regulowane zasadami akustyki, psychologii, estetyki, a zwłaszcza harmoniki. W harmonice tonalnej systemu dur-moll akord ma budowę tercjową, tzn., że jest zestawiany z dźwięków odległych o interwał tercji; podstawę tak zbudowanego akordu stanowi dźwięk najniższy, zw. prymą; inne składniki akordu określa się nazwami interwałów, o które są one oddalone od prymy (tercja, kwinta, septyma, nona itd.); pryma określa nazwę akordu, tercja, wielka lub mała — jego tryb, np. akord C-dur lub akord c-moll. W zależności od liczby dźwięków w akordzie rozróżnia się: trójdźwięki, czterodźwięki (a. septymowe), pięciodźwięki (a. nonowe) itd. a od składnika umieszczonego w głosie najwyższym — pozycję akordu (pozycja prymy, tercji, kwinty); tzw. przewrót akordu powstaje przez umieszczenie w podstawie akordu innego składnika niż pryma, np. tercji (pierwszy przewrót, zw. sekstowym). Akord może mieć układ skupiony (gdy między dwoma sąsiednimi dźwiękami nie ma miejsca dla innego składnika akordu) lub układ rozległy. Pewnym typom akordów o specyficznej budowie nadano nazwy własne, np. akord chopinowski, neapolitański, prometejski, tristanowski (wagnerowski). W muzyce XX w. wprowadzono też akordy o budowie kwartowej (A. Skriabin) i współbrzmienia zw. klasterami.

Encyklopedia muzyki PWN © Wydawnictwo Naukowe PWN