Misteryjny wymiar grudniowych świąt gubi się gdzieś w zapachu choinki. Szczęśliwie jednak okruchy tego misterium, niejednoznaczne, niejasne, niedopowiedziane ślady tamtych wydarzeń przechowała wielka sztuka. To właśnie w obrazach i muzyce pojawiają się szczeliny otwierające nas na to, co wypada radykalnie poza granice rozumu – czytamy w eseju Dariusza Czai, otwierającym specjalny dodatek dzisiejszego Tygodnika Powszechnego, poświęcony Festiwalowi Actus Humanus. Polscy krytycy i eseiści piszą w nim o magii muzyki dawnej i Bożego Narodzenia.

 

“Idzie o to by pielęgnować dziecięce zachwycenie cudownością świąt. Przenieść ten ogień przez resztę życia” – Dariusz Czaja, w tekście pt. “Pierwsze przyjście” opisuje tajemnicę Bożego Narodzenia, szukając jej m.in. w  biblijnych tekstach, kolędach, ale przede wszystkim dziełach Fra Angelico, Leonardo, Pierrodella Francesci czy Georges’a de la Toura.

Z kolei Ewa Obniska w tekście “Największy mistrz harmonii” analizuje twórczość kantatową Alessandra Scarlatiego. W tym jego niezwykłe dzieło – bożonarodzeniową kantatę “Cinque Profeti”, której prawykonanie otworzy Festiwal Actus Humanus.
“Wariacje Goldbergowskie przekroczyły świat miłośników muzyki, stając się symbolem doskonałości, znakiem wtajemniczenia w misteria muzycznego absolutu” – opisuje dzieło Bacha nierozerwalnie związane z Gdańskiem Jakub Puchalski.

Dorota Kozińska w tekście “Modlitwa o koniec nocy” przygląda się historii śpiewów bożonarodzeniowych i kolęd.  Z kolei Patrizia Bovi, wokalistka i harfistka legendarnego zespołu Ensemble Micrologus, przyznaje w rozmowie z Magdaleną Łoś, że: “Nasza wiedza o muzyce przeszłości to tylko wierzchołek góry lodowej – to, co widzimy nad powierzchnią morza, gdy tymczasem olbrzymi repertuar, który nie został nam przekazany, żyjący niegdyś w tradycji ustnej, kryje się w głębinach”.
W festiwalowym dodatku znajdziemy również artykuł Anny Pęcherzewskiej-Hadrych o sono sferze Gdańska – czyli o tym, że kultura i nauka w tym mieście rozkwitała od najdawniejszych wieków.

Wszystkie artykuły w najnowszym numerze Tygodnika Powszechnego

FOT. Georges de la Tour, „Nowonarodzony” (ok. 1648)