Niezwykłe dzieło Alessandra Scarlattiego – zapomniana przez wieki bożonarodzeniowa kantata Cinque Profeti, w wykonaniu włoskich mistrzów z La Venexiany pod batutą Claudia Caviny – zainaugurowało w Gdańsku Festiwal Actus Humanus. W partiach solowych utworu, który po raz pierwszy zabrzmiał w Polsce, można było podziwiać wybitnych solistów – Robertę Mameli, Francescę Lombardi, Andreę Arrivabene, Lucę Dordolo i Salvo Vitale.

Festiwal Actus Humanus, w nastrojowo oświetlonych wnętrzach Kościoła św. Mikołaja oficjalnie otworzył Zastępca Prezydenta Miasta Gdańska Wiesław Bielawski. Potem na scenę wkroczyli artyści z La Venexiany – jednego z njabardziej utytułowanych dziś zespołów, specjalizujących się w wykonawstwie muzyki dawnej. Pod batutą Claudia Caviny – dyrygenta, klawesynisty, ale także wybitnego śpiewaka, wykonali Concerto grosso nr 3 F-dur Alessandra Scarlattiego.

Włoski zespół słynie z energetycznych i perfekcyjnych wykonań, ale ten utwór był tylko wstępem do głównego punktu wieczoru – prapremierowego wykonania kantanty Cinque Profeti (Cantata per la Notte di Natale) Alessandra Scarlattiego. Utwór, powstały w 1708 na zamówienie Pałacu Apostolskiego w Rzymie, jestjednym z najciekawszych dzieł XVIII wieku. Libretto napisał do niego słynny neapolitański poeta Silvio Stampiglia. W kontraście  do wielu bożonarodzeniowych kompozycji, ta kantata nie przedstawia typowo świątecznego obrazka ze stajenką, pasterzami, aniołami. Ma charakter konwersacji o narodzinach Chrystusa pomiędzy pięcioma prorokami Starego Testamentu: Danielem, Ezechielem, Izajaszem, Jeremiaszem i Abrahamem. Od strony muzycznej staowi kwintesencją mistrzowskiego stylu Scarlattiego, uznawanego za niekwestionowany autorytet w tworczości kantatowej.

 

Prapremierowe, festiwalowe wykonanie pozwoliło w pelni docenić tę kunsztowną kompozycję pełną finezyjnych recytatywów, melodyjnych arii, zaskakujących harmonii i niekończących się pomysłów melodycznych. Claudio Cavina idealnie dobrał wokalistów – dopasowując charakter i barwę głosu do danej roli.

W partii Esechiela, w której dominują żywe, pełne koloratur, skoków interwałowych i zawiłych melizmatów arie, można było podziwiać Robertę Mameli –rzymską sopranistkę, idealnie poruszającą się zarówno w repertuarze barokowym, jak i romantycznym czy współczesnym. Publiczność zachwyciła zwłaszcza centralna koncertująca aria Tempo non è di piangere oraz wspaniały, błyskotliwy duet Si, vi brama perfekcyjnie wykonany wraz z Francescą Lombardi, występującą w roli Proroka Daniela. Związana z tą postacią muzyka jestbardziej liryczna, często wbogacona o instrument dęte i pełna karkołomnych koloratur. Nie brak jednak w tej partii subtelnych akcentów, jakchoćby aria w rytmie siciliany Pargoletto in rozze fasce. Ogromne wrażenie zrobiła lamentacyjna i najeżona dysonansami partia Jeremiasza, w której wystąpił na festiwalu znakomity kontratenor – Andrea Arrivabene. Wyjątkowo wzruszająco zabrzmiała w jego interpretacji aria Lagri me amareprzeplatana melodiami oboju i skrzypiec.
W pozostałych rolach –Izajasza i Abrahama wystąpili Luca Dordolo (tenor) oraz Salvo Vitale (bas). I tak jak kontrastują ze so

bą te głosy, tak skrajnie różne są ich partie. Arie Proroka Abrahama, dostojnego starca, są epickie i pełne siły. Rola Izajasza, obfituje w wirtuozowskie popisy. Kompozycję wieńczy efektownechóralne tuttiAmato mio Gesù.

Claudio Cavina przedstawił spójną i przemyślaną interpretację dzieła Alessandra Scarlattiego – utworu niemal zupełnie nieznanego, którego rękopis chronią mury biblioteki kościelnej w Münster. Wyjątkowy koncert festiwalowa publiczność nagrodziła gorącą owacją. I choćby tylko to,a nie nawet wysoki poziom artystyczny tejkompozycji, każe ją przywrócić do koncertowego życia.