TELEMANN Georg Philipp, ur. 14 III 1681 w Magdeburgu, zm. 25 VI 1767 w Hamburgu, niem. kompozytor. Studiował prawo na uniw. w Lipsku. Przebywając w Halle poznał G.F. Händla, z którym połączyła go wieloletnia przyjaźń. 1702 został dyr. muz. opery w Lipsku. W 1704 objął stanowisko organisty i dyr. muzyki przy Nowym Kościele (obecnie kościół Św. Mateusza) w Lipsku, gdzie założył collegium musicum dla młodzieży studenckiej. 1705 został kapelmistrzem hrabiów Promnitz; podczas pobytu w Żarach (Sorau) na Śląsku oraz w Pszczynie i Krakowie T. poznał muzykę pol. Od 1708 był kapelmistrzem na dworze w Eisenach (gdzie zaprzyjaźnił się z J.B. Bachem i z działającym w niedalekim Weimarze J. S. Bachem), od 1712 we Frankfurcie n. M.; od 1721 był kantorem i dyr. muzyki kośc. w Hamburgu. T. jest przedstawicielem → stylu galant w muzyce niem. Świadczą o tym klawesynowe fantazje i fugi (Fugues légères et petits jeux à clavessin seul 1738–39), które cechuje ograniczenie środków zdobniczych i przewaga homofonii; podobne cechy wykazują suity i sonaty. Wyrazem zainteresowania T. muzyką pol. są sonaty skrzypc. z elementami pol. tańców oraz pol. suita Partie Polonaise. Znaczenie twórczości operowej T. polega na wprowadzeniu charakterystyki postaci i sytuacji za pomocą stosownych motywów i instrumentacji. – T. był kompozytorem b. płodnym. Napisał 37 oper, ok. 2000 kantat, 13 oratoriów, 52 pasje, 15 mszy, 2 magnifikaty, 16 motetów, 32 psalmy, liczne utwory okolicznościowe, ok. 1000 suit ork. (zachowało się 136), sonaty skrzypc., klawes., fletowe, suity i inne utwory klawes., koncerty instr., utwory kamer., pieśni. Jego Singe-, Spiel- und Generalbaßübungen (1733–34), zawierające żartobliwe piosenki zwrotkowe o prostej melodii i budowie okresowej, świadczą o odejściu od typowej dla baroku arii. Korespondencję T. wyd. H. Grosse i H.R. Jung (Lipsk 1972).

Encyklopedia muzyki PWN © Wydawnictwo Naukowe PWN