Encyklopedia muzyki RMF Classic

Początkowa litera hasła w Encyklopedii:

JAPOŃSKA MUZYKA

japońska muzyka, kultura muzyczna Japończyków. M.j. wyrosła na dawnej kulturze muz. tubylczych Ajnów, podlegała wpływom chiń., tunguskim i pramongolskim, później też, wraz z dotarciem religii buddyjskiej — indyjskim, a nawet indonezyjskim. Rdzennie japońskie są tradycje pantomimy, widoczne w tańcach bugaku (związanych z muzyką dworską gagaku) lub nawet w muzyce dram. nō. Niektóre właściwości tonalne, jak pentatonika ditoniczna, a także formy wielogłosowości, polegające na zamierzonym niezsynchronizowaniu partii wokalnej i akompaniamentu oraz na wykorzystywaniu efektu wybrzmiewania, są uważane za specyficznie japońskie. Wpływy chiń. uwidaczniają się w hymnach opartych na tekstach Konfucjusza, którym brak schematyzmu metrycznego i formalnego oraz ścisłej deklamacyjności. Związki z kulturą chiń. wykazuje także rytualna muzyka japońska oraz skale ritsu i ryo. M.j. dzieli się zwykle na muzykę: kultową, dworską, buddyjską, dram., kameralną. Muzyka kultowa obejmuje tańce gigaku w maskach, z akompaniamentem fletu lub oboju i bębna, uprawiane VII–IX w., styl wokalny saibara oraz związane z religią shintō tańce kagura z towarzyszeniem pieśni-recytacji i instrumentów (dawniej fletów, w nowszych czasach koto). Muzyka dworska gagaku [elegancka ] była realizowana przez zespół złożony z fletów, obojów (hichiriki), organków ustnych (shō), bębnów, gongu (shōko), cytr i lutni (biwa), niekiedy ze śpiewem i z tańcami (bugaku). Muzyka buddyjska, rozwijająca się intensywnie od 1200, obejmuje psalmy i recytacje z towarzyszeniem instrumentów i tańców. Muzyka dramatyczna rozwijała się od XIV w.; jej odmiana nō obejmuje recytatywy deklamowane na zmianę przez 2 gł. aktorów i chór; między partie mówione wplata się śpiewy — hymny i utwory chóralne. Muzykę tę — w porównaniu z chiń. muzyką dram. — cechuje ograniczenie instrumentarium (różne formy bębnów, drewniane idiofony i flety) i partii wokalnych, także odmienna treść „libretta” — miejsce „czarnych charakterów” opery chiń. zajmują bohaterowie pozytywni, na ogół wojownicy. Na przeł. XIV i XV w. zaczęła się rozwijać związana z tą muzyką teoria, powstały wówczas traktaty Zeamiego. W XVI w. zmienił się styl wykonawczy muzyki dram. (szybsze tempo, delikatniejsze brzmienie), rozluźnił się związek z magią i religią, powstał nowy teatr. styl. Dużą popularnością cieszyła się od wielu wieków muzyka kameralna, obejmująca lirykę wokalną (pieśni) i grę na instrumentach strunowych szarpanych — cytrach koto, lutniach i samisenach (instrument gejszy). W XVII w. słynny ociemniały cytarzysta, Yamazumi, stworzył własny styl i zał. szkołę gry na koto. Samiseny towarzyszą m.in. słynnym utom, czyli krótkim pieśniom o tytułach nawiązujących do nazw regionów i miejscowości, w których rozwinęły się szkoły gry na tym instrumencie. Muzyka eur. przeniknęła do Japonii w 2. poł. XIX w. Muzyka klas. i romant. nie odegrały większej roli w procesie kształtowania się współcz. muzyki japońskiej (aczkolwiek wielką popularnością cieszy się w Japonii muzyka F. Chopina), natomiast duży wpływ wywarła na nią muzyka impresjonistyczna oraz twórczość reprezentantów wiedeńskiej szkoły dodekafonicznej, zwł. A. Weberna. Współczesna m.j. rozwija się w kilku kierunkach. Do pierwszego z nich należą kompozycje, które są modernizacją (często daleko posuniętą, aż do dodekafonii włącznie) muzyki tradycyjnej (głównie gagaku). Najwybitniejszym przedstawicielem tego kierunku jest Matsudaira Yoritsune. Drugi kierunek reprezentują utwory nawiązujące do folkloru. Czerpiąc z muzyki lud., komponują m.in.: Toyama Yūzō, Koyama Kiyoshige i Mamiya Yoshio. Przedstawiciele trzeciego kierunku (Miyoshi Akira, Yashiro Akio) nawiązują do muzyki fr., zwł. C. Debussy’ego. Czwarty kierunek reprezentują dodekafoniści. Są to m.in. Irino Yoshirō i Moroi Makoto. Piąty kierunek wytyczają kompozytorzy o nastawieniu najbardziej awangardowym, syntetyzujący w swej twórczości założenia tradycyjnej muzyki japońskiej i najnowsze zdobycze muzyki eur.: Mayuzumi Tashiro, Fukushima Kazuo i najwybitniejszy z nich — Takemitsu Tōru. Wśród kompozytorów młodszej generacji wyróżniają się: znany w Europie Ishii Maki, łączący eur. techniki kompozytorskie z tradycyjnym instrumentarium japońskim, Shinohara Makoto i Yuasa Jōji. Ważne miejsce zajmuje muzyka elektroniczna i konkretna (studia przy rozgłośniach radiowych w Tokio i Osaka). Nad muzyką elektroniczną pracują gł. Moroi, Mayuzumi, Miyoshi i Matsushita Shin’ichi; łączą oni na ogół środki elektroniczne z materiałem wokalnym lub instrumentalnym. Czołowymi twórcami muzyki konkretnej są Takemitsu i Mayuzumi.

Encyklopedia muzyki PWN © Wydawnictwo Naukowe PWN

Popularne hasła w Encyklopedii:

  • 13:12 Michał Lorenc Masaryk - Temat
  • 13:16 Elvis Presley Love Me Tender
  • 13:22 George Gershwin Rhapsody in Blue
  • zobacz cały repertuar »
  • Notowanie: 222, niedziela, 25 czerwca 2017
  • 1
    Justin Hurwitz / Benj...
    La La Land
    Another Day of Sun
  • 2
    David Arnold / Chris Cornell
    Casino Royal
    You Know My Name
  • 3
    Hans Zimmer
    Król lew
    This Land
  • Zobacz całe notowanie »
Korzystanie z serwisu oznacza akceptację Regulaminu. Copyright © 2017 RMF Classic