Encyklopedia muzyki RMF Classic

Początkowa litera hasła w Encyklopedii:

ELEKTRONICZNA MUZYKA

elektroniczna muzyka, nazwa zaniechana muzyka elektronowa, muzyka, której materiałem są dźwięki wytwarzane i przekształcane przez urządzenia elektroniczne i utrwalane na taśmie magnetycznej. Kierunek ten zapoczątkowała grupa niem. kompozytorów (H. Eimert, R. Beyer, K. Stockhausen), zainspirowana przeprowadzonymi 1949 przez niem. fizyka, W. Meyer-Epplera, próbami i 1950–51 pokazami na Międzynar. Kursach Nowej Muzyki w Darmstadcie. W 1951 w rozgłośni radiowej w Kolonii rozpoczęto eksperymenty, które doprowadziły do powstania 1953 tamże pierwszego studia m.e., kierowanego przez Eimerta i F. Enkela (kierownictwo techn.); pierwsze kompozycje m.e. zostały zrealizowane i zaprezentowane publicznie 1953. Materiał dźwiękowy m.e. obejmuje tony, wielotony harmoniczne i nieharmoniczne, szum biały i barwny (szum), impulsy dźwiękowe, tworzone za pomocą generatorów elektronicznych. Wszystkie te dźwięki mogą być przekształcane za pomocą odpowiednich urządzeń. Metody wytwarzania i przekształcania dźwięków w m.e. są w swojej istocie podobne do metod stosowanych w elektr. instrumentach muz. ( elektrofony). Jako reprezentatywne dla m.e. można wymienić następujące utwory: Stockhausena Studie II (1954), Gesang der Jünglinge (1956), Eimerta Selektion (1960), M. Kagela Transición (1960), H. Pousseura Scambi (1957), B. Maderny Continuo (1958), L. Beria Momenti (1960), G. Ligetiego Artikulation (1958), F. Evangelistiego Incontri di fasce sonore (1957); w Polsce: Z. Wiszniewskiego dB, Hz, s (1962), B. Schaeffera Symfonia (1966), W. Kotońskiego AELA (1970). Zainteresowanie elektronicznym materiałem dźwiękowym ze strony kompozytorów związanych ze studiem kolońskim wynikało w dużej mierze stąd, iż materiał ten, dając się opisać obiektywnymi parametrami fiz., łatwo poddawał się serialnym zasadom kształtowania ( seria, serializm), włącznie z wewn. strukturą dźwięku; istotne było też to, że realizowany utwór utrwalano na taśmie w formie ostatecznej, zaakceptowanej przez kompozytora i uniezależnionej od wykonawcy. Wraz z rozwojem m.e. w Europie pojawiła się ona i rozwinęła w Stanach Zjedn. dzięki działalności V. Ussachevsky’ego i O. Lueninga, L. i B. Barron oraz grupy kompozytorów związanych z J. Cagem. W amerykańskiej m.e., zwanej też muzyką na taśmę (tape music, music for tape ), był wykorzystywany materiał dźwiękowy i warsztat zarówno m.e., jak i muzyki konkretnej. W 1953 Ussachevsky utworzył na Uniw. Columbia w Nowym Jorku studio m.e., przekształcone później w Centrum Muzyki Elektronicznej uniwersytetów Columbia i Princeton. Wraz ze wzrostem zainteresowania m.e. nastąpił szybki rozwój studiów m.e. na całym świecie; w Europie studia powstawały gł. przy rozgłośniach radiowych (Mediolan 1955, Warszawa 1957; Studio Eksperymentalne Polskiego Radia, Londyn 1958, Sztokholm 1964, Bratysława 1965), w Stanach Zjedn. i Kanadzie — przy uniwersytetach; 1968 istniało na świecie ponad 180 studiów m.e. (razem ze studiami prywatnymi). Początkowo wyraźne rozgraniczenie między materiałem dźwiękowym m.e. i muzyki konkretnej uległo stopniowo zatarciu, czemu sprzyjało podobieństwo metod realizacyjnych (opartych w dużej mierze na eksperymentach kompozytora, zarówno w procesie tworzenia materiału dźwiękowego, jak i w procesie realizacji utworu) oraz niejednokrotnie podobny kształt dźwiękowy utworów m.e. i konkretnej. W rezultacie zamiast terminów: „muzyka elektroniczna” i „muzyka konkretna” zaczęto używać określenia „muzyka eksperymentalna”. Termin m.e. jest często odnoszony do wszelkiej muzyki, w tym również rozrywkowej, tworzonej za pomocą środków elektronicznych, także komputerowych ( komputerowa muzyka). M.e., traktowana początkowo jako muzyka awangardowa, stała się jednym z nurtów muzyki współcz.; jej promocją i propagowaniem zajmują się liczne stowarzyszenia; organizowane są też międzynar. konferencje, konkursy i festiwale, m.in. coroczny konkurs i festiwal w Bourges (Francja), konkurs i festiwal Ars Electronica w Linzu (Austria), międzynar. konferencje muzyki komputerowej (ICMC) połączone z koncertami. Liczbę studiów m.e. na świecie trudno dziś określić, gdyż rozwój instrumentarium elektronicznego umożliwił każdemu kompozytorowi stworzenie własnego studia w domu. W rozwoju technologii studiów m.e. można wyróżnić następujące etapy: 1) studio manualne (od końca lat 40. do lat 60.), w którym wszystkie czynności realizacyjne wykonywane były ręcznie, łącznie z organizacją czasową utworu, realizowaną gł. przez ręczny montaż taśmy magnetycznej; 2) studio analogowe (lata 60.–80.) wyposażone w muz. syntezatory analogowe; dawało możliwość, dzięki napięciowemu sterowaniu parametrami dźwięku, automatyzacji wielu etapów realizowania m.e.; 3) studio cyfrowe (od lat 80.) wyposażone w cyfrowe syntezatory i modyfikatory dźwięku, sterowane za pomocą komputerów osobistych; umożliwia w dużym stopniu automatyczną realizację utworów wg przygotowanego uprzednio programu; jest dostępne powszechnie jako studio domowe; 4) studio komputerowe (od lat 60.), profesjonalne, wyposażone w duże, szybkie komputery umożliwiające zarówno w pełni zautomatyzowaną realizację kompozycji, jak i stosowanie dowolnych metod syntezy dźwięku.

Encyklopedia muzyki PWN © Wydawnictwo Naukowe PWN

Popularne hasła w Encyklopedii:

  • 03:42 Johann Strauss II Geschichten aus dem Wienerwald
  • 03:50 Franz Joseph Haydn Symfonia nr 101 D-dur Zegarowa (2)
  • 03:56 Antonio Rosetti Concerto per il flauto traverso, G major, Murray C24 (I. Allegro con molto spirito)
  • zobacz cały repertuar »
  • Notowanie: 224, niedziela, 15 października 2017
  • 1
    Hans Zimmer / Benjamin...
    Blade Runner 2049
    2049
  • 2
    Limahl
    Niekończąca się opowieść
    Never Ending Story
  • 3
    John Williams
    Gwiezdne wojny. Przebudzenie mocy
    Rey's Theme
  • Zobacz całe notowanie »
Korzystanie z serwisu oznacza akceptację Regulaminu. Copyright © 2017 RMF Classic